The Pokémon Company được thành lập dưới tên gọi Pokémon Center Co., Ltd. vào năm 1998 bởi Nintendo, Creatures và Game Freak, sau đó đổi tên thành The Pokémon Company vào tháng 10 năm 2000.2

Tên tiếng Anh Pokémon bắt nguồn từ cụm từ tiếng Nhật Poketto Monsutā (ポケットモンスター), có nghĩa là “Quái vật bỏ túi” (Pocket Monsters). Dấu sắc trên chữ é trong Pokémon được sử dụng để chỉ dẫn cách phát âm của tên gọi này.

Trong thế giới hư cấu, thuật ngữ Pokémon dùng để chỉ chính các sinh vật đó. Trong thế giới thực, “Pokémon” còn được dùng để gọi toàn bộ thương hiệu sở hữu trí tuệ này.

Khái niệm cốt lõi của thương hiệu là sự cùng tồn tại giữa con người và Pokémon. Những người được gọi là Nhà huấn luyện Pokémon (Pokémon Trainers) sẽ gặp gỡ, thu phục, nuôi dưỡng, huấn luyện, trao đổi và chiến đấu cùng Pokémon. Những ý tưởng này—đặc biệt là thu thập, huấn luyện, chiến đấu và trao đổi—vẫn luôn là nền tảng của loạt tác phẩm kể từ những tựa game đầu tiên.1

Pokémon bắt nguồn từ ý tưởng của nhà thiết kế trò chơi người Nhật Satoshi Tajiri, người sáng lập Game Freak.

Tajiri lấy cảm hứng một phần từ sở thích sưu tầm côn trùng thời thơ ấu của mình. Khái niệm này dần phát triển thành một trò chơi điện tử tập trung vào việc tìm kiếm và thu thập các sinh vật.

Dự án được Game Freak phát triển cùng với Nintendo, trong khi Creatures cũng trở thành đối tác lớn trong hoạt động kinh doanh Pokémon. Những tựa game đầu tiên được phát hành tại Nhật Bản vào năm 1996 với tên gọi Pokémon Red và Pokémon Green trên hệ máy Game Boy.2

Khái niệm ban đầu tương đối đơn giản:

1. Khám phá các sinh vật.
2. Thu phục chúng.
3. Huấn luyện chúng.
4. Chiến đấu cùng chúng.
5. Trao đổi chúng với người chơi khác.
6. Hoàn thiện Pokédex.

Khả năng trao đổi Pokémon giữa các phiên bản trò chơi khác nhau đã trở thành một trong những đặc điểm xác định nên thương hiệu này.

Loạt trò chơi điện tử Pokémon là nền tảng để toàn bộ thương hiệu phát triển. The Pokémon Company mô tả các trò chơi này là nguồn gốc để vũ trụ Pokémon rộng lớn hơn hình thành và tiến hóa.2

Loạt game chính thống truyền thống xoay quanh một nhân vật người chơi trở thành Nhà huấn luyện Pokémon và du hành qua một vùng đất hư cấu. Trong suốt hành trình, người chơi sẽ thu phục Pokémon, chiến đấu với các Nhà huấn luyện khác, khám phá các thị trấn và khu vực hoang dã, hoàn thành các mục tiêu cốt truyện, và thường phải thách đấu với một loạt các Thủ lĩnh Nhà thi đấu (Gym Leaders) hoặc các đối thủ mạnh tương đương.

Một cuộc phiêu lưu điển hình bao gồm:

• Khám phá một vùng đất
• Gặp gỡ Pokémon hoang dã
• Thu phục Pokémon
• Xây dựng đội hình
• Huấn luyện và tăng cấp cho Pokémon
• Học chiêu thức mới
• Tiến hóa Pokémon
• Chiến đấu với các Nhà huấn luyện khác
• Hoàn thiện Pokédex
• Đánh bại các đối thủ lớn
• Trở thành Nhà vô địch của vùng hoặc hoàn thành thử thách trung tâm

Các trò chơi đã phát triển đáng kể qua ba thập kỷ, chuyển từ đồ họa đơn sắc trên Game Boy năm 1996 sang các môi trường 3D rộng lớn và lối chơi thế giới mở.

Các tựa game Pokémon chính thường được chia thành các Thế hệ (Generations), trong đó mỗi thế hệ thường giới thiệu một nhóm Pokémon mới và một vùng đất mới.

Loạt game đã tiếp tục vượt ra khỏi cấu trúc truyền thống với các tựa game như Pokémon Legends: Z-A và Pokémon Champions, mở rộng cách thức trải nghiệm trò chơi Pokémon. Danh sách Pokémon chính thức hiện tại bao gồm Pokémon Legends: Z-A, Pokémon Scarlet and Violet, Pokémon Legends: Arceus và các tựa game khác.1

Pokémon là những sinh vật hư cấu sở hữu các đặc điểm sinh học, nguyên tố, siêu nhiên hoặc các đặc tính phi thường độc đáo.

Ngoại hình và hành vi của Pokémon rất đa dạng. Một số giống với động vật ngoài đời thực, trong khi số khác lại giống thực vật, đồ vật, sinh vật thần thoại, máy móc, ma quỷ hoặc các sinh vật hoàn toàn kỳ ảo.

Thế giới Pokémon chứa hơn 1.000 loài, với các Pokémon mới được giới thiệu qua từng thế hệ liên tiếp.1

Một số ví dụ bao gồm:

• Pikachu — Hệ Điện
• Charizard — Hệ Lửa/Bay
• Bulbasaur — Hệ Cỏ/Độc
• Squirtle — Hệ Nước
• Eevee — Hệ Thường
• Lucario — Hệ Giác đấu/Thép
• Gengar — Hệ Ma/Độc
• Mewtwo — Hệ Tâm linh
• Rayquaza — Hệ Rồng/Bay
• Greninja — Hệ Nước/Bóng tối

Pokémon có thể học các chiêu thức (moves) khác nhau, sở hữu các đặc tính (abilities) riêng biệt và trở nên mạnh mẽ hơn thông qua chiến đấu và tích lũy kinh nghiệm.

Một trong những hệ thống lối chơi quan trọng nhất của Pokémon là hệ thống Hệ (Type).

Hiện tại có 18 hệ Pokémon:

• Normal (Thường)
• Fire (Lửa)
• Water (Nước)
• Electric (Điện)
• Grass (Cỏ)
• Ice (Băng)
• Fighting (Giác đấu)
• Poison (Độc)
• Ground (Đất)
• Flying (Bay)
• Psychic (Tâm linh)
• Bug (Côn trùng)
• Rock (Đá)
• Ghost (Ma)
• Dragon (Rồng)
• Dark (Bóng tối)
• Steel (Thép)
• Fairy (Tiên)

Một Pokémon có thể mang một hoặc hai hệ. Các hệ ảnh hưởng đến mức độ hiệu quả của đòn tấn công lên từng Pokémon cụ thể. Ví dụ, chiêu thức hệ Nước thường mạnh khi đấu với Pokémon hệ Lửa, trong khi chiêu thức hệ Điện lại đặc biệt hiệu quả đối với Pokémon hệ Nước.

Hệ thống này mang lại yếu tố chiến thuật cho các trận chiến Pokémon, vượt xa việc chỉ đơn thuần chọn Pokémon có chỉ số cao nhất.

Một trong những khái niệm dễ nhận biết nhất của Pokémon là sự tiến hóa (evolution).

Một số Pokémon nhất định có thể biến đổi thành các dạng mạnh hơn hoặc khác biệt đáng kể. Điều này thường xảy ra sau khi đạt đến một cấp độ cụ thể, sử dụng vật phẩm, học một chiêu thức nhất định, phát triển tình bạn với Nhà huấn luyện, hoặc đáp ứng một điều kiện nào đó.

Ví dụ:

Bulbasaur → Ivysaur → Venusaur

Charmander → Charmeleon → Charizard

Squirtle → Wartortle → Blastoise

Pichu → Pikachu → Raichu

Sự tiến hóa trong Pokémon không nhất thiết tương đương với quá trình tiến hóa sinh học theo nghĩa khoa học. Trong vũ trụ Pokémon, đây chủ yếu là một cơ chế biến đổi mang tính hư cấu.

Pokédex là một bách khoa toàn thư điện tử hư cấu được sử dụng để ghi lại thông tin về các loài Pokémon.

Trong trò chơi điện tử, người chơi thường nhận được Pokédex ở giai đoạn đầu cuộc phiêu lưu. Những Pokémon mà người chơi gặp gỡ hoặc thu phục sẽ được ghi nhận vào thiết bị này.

Do đó, một trong những mục tiêu lâu đời của thương hiệu là:

“Gotta catch ’em all!” (Phải bắt được tất cả!)

Khái niệm Pokédex củng cố sự chú trọng ban đầu của Pokémon vào việc khám phá và sưu tầm.3

Nhà huấn luyện Pokémon (Pokémon Trainer) là con người đồng hành cùng Pokémon và tham gia vào các hoạt động trong thế giới Pokémon.

Nhà huấn luyện có thể:

• Thu phục Pokémon
• Nuôi dưỡng Pokémon
• Huấn luyện Pokémon
• Chiến đấu với các Nhà huấn luyện khác
• Tham gia các giải đấu
• Trao đổi Pokémon
• Khám phá các vùng đất
• Nghiên cứu về Pokémon
• Xây dựng tình bạn với Pokémon

Mối quan hệ giữa Nhà huấn luyện và Pokémon là một trong những chủ đề trung tâm của thương hiệu. Pokémon thường được khắc họa không chỉ đơn thuần là công cụ chiến đấu, mà còn là những người bạn đồng hành và đối tác.

Chiến đấu là một trong những cơ chế nền tảng của thương hiệu.

Một trận chiến Pokémon điển hình bao gồm việc các Nhà huấn luyện ra lệnh cho Pokémon của mình sử dụng chiêu thức chống lại Pokémon của đối thủ.

Các yếu tố quan trọng trong trận chiến bao gồm:

• Hiệu quả của hệ
• Chỉ số tấn công và phòng thủ
• Tốc độ
• Chiêu thức
• Đặc tính
• Trạng thái bất lợi
• Cấu trúc đội hình
• Thay thế Pokémon
• Chiến thuật
• Vật phẩm cầm nắm
• Cơ chế chiến đấu đặc biệt

Việc thi đấu Pokémon đã phát triển thành một trò chơi chiến thuật tinh vi. Các giải đấu chính thức culminates bằng Giải Vô địch Thế giới Pokémon (Pokémon World Championships), bao gồm các nội dung thi đấu trò chơi điện tử và Thẻ bài giao dịch Pokémon. Giải Vô địch Thế giới Pokémon chính thức đầu tiên được tổ chức vào năm 2009.2

Trò chơi Thẻ bài Giao dịch Pokémon (Pokémon Trading Card Game – TCG) là một trò chơi thẻ bài sưu tập dựa trên các trận chiến Pokémon.

Người chơi xây dựng bộ bài bao gồm thẻ Pokémon, thẻ Năng lượng, thẻ Nhà huấn luyện và các thành phần khác. Sau đó, họ sẽ chiến đấu với bộ bài của người chơi khác.

Pokémon TCG kết hợp các yếu tố:

• Sưu tầm
• Xây dựng bộ bài
• Chiến thuật
• Trao đổi
• Thi đấu
• Nghệ thuật

TCG được giới thiệu ra quốc tế vào cuối thập niên 1990. The Pokémon Company International mô tả đây là một sản phẩm toàn cầu lâu đời, có mặt tại hàng chục quốc gia và ngôn ngữ.4

Môi trường thi đấu bao gồm các giải đấu chính thức từ cấp độ người mới bắt đầu cho đến các giải vô địch quốc tế.1

Loạt phim hoạt hình truyền hình Pokémon bắt đầu phát sóng tại Nhật Bản vào tháng 4 năm 1997, ngay sau khi trò chơi điện tử ra mắt.

Đối với nhiều khán giả bên ngoài Nhật Bản, anime đã trở thành cửa ngõ chính để tiếp cận với Pokémon.

Loạt phim gốc kể về hành trình của Ash Ketchum và người bạn đồng hành Pikachu khi họ du hành qua nhiều vùng đất Pokémon.

Anime đã mở rộng vũ trụ Pokémon vượt ra ngoài các cơ chế của trò chơi bằng cách khắc họa:

• Mối quan hệ giữa các nhân vật
• Tính cách của Pokémon
• Những câu chuyện giàu cảm xúc
• Sự cạnh tranh
• Các cuộc phiêu lưu
• Các cuộc thi Pokémon
• Những cách diễn giải mới về khả năng và hành vi của Pokémon

Hành trình của Ash cuối cùng đã đi đến hồi kết sau khi cậu trở thành Nhà vô địch Thế giới, sau đó anime đã giới thiệu các nhân vật chính và cốt truyện mới.

Hoạt hình của thương hiệu đã trở thành một tài sản truyền thông quốc tế lớn, với việc The Pokémon Company International báo cáo rằng loạt phim chính trước đây đã có hơn 1.000 tập và được cấp phép bản quyền trên toàn thế giới bằng nhiều ngôn ngữ.4

Pikachu là nhân vật Pokémon dễ nhận biết nhất và là linh vật chính của thương hiệu.

Pikachu là một Pokémon hệ Điện có ngoại hình giống một loài gặm nhấm nhỏ màu vàng. Những đặc điểm dễ nhận biết nhất bao gồm:

• Bộ lông màu vàng
• Đôi tai dài nhọn
• Hai má đỏ
• Các vằn nâu trên lưng
• Chiếc đuôi hình tia chớp

Pikachu trở nên đặc biệt nổi tiếng nhờ vai trò là người bạn đồng hành của Ash trong anime.

Mặc dù các trò chơi gốc chứa hàng trăm loài Pokémon, nhưng Pikachu đã trở thành nhân vật gắn liền nhất với thương hiệu.

Pokémon cũng đã sản xuất nhiều bộ phim hoạt hình chiếu rạp.

Bộ phim lớn đầu tiên, Pokémon: The First Movie, được phát hành quốc tế vào năm 1998–1999 và tập trung sâu vào Mewtwo cùng các chủ đề về bản sắc, sự kiến tạo và mối quan hệ giữa Pokémon và con người.

Các bộ phim tiếp theo đã giới thiệu các Pokémon huyền thoại và thần thoại, đồng thời kể những câu chuyện phần lớn tách biệt với các trò chơi điện tử chính.

Sau này, thương hiệu đã sản xuất bộ phim người đóng (live-action) chiếu rạp lớn đầu tiên mang tên Pokémon Detective Pikachu, ra mắt năm 2019. The Pokémon Company International xác nhận đây là bộ phim Pokémon người đóng đầu tiên.4

Pokémon đã được chuyển thể thành nhiều loạt truyện tranh manga.

Các bộ manga này không hoàn toàn chia sẻ cùng một dòng thời gian hay phong cách kể chuyện giống hệt như trò chơi điện tử hoặc anime.

Một trong những bản chuyển thể nổi tiếng nhất là Pokémon Adventures, sử dụng các nhân vật, Pokémon, vùng đất và khái niệm từ trò chơi nhưng phát triển một cốt truyện riêng biệt.

Các bộ manga khác bao gồm truyện hài, truyện thiếu nhi, bản chuyển thể từ game và các ấn phẩm chuyên biệt.

Pokémon đã mở rộng đáng kể sang nền tảng điện thoại thông minh và các dịch vụ trực tuyến.

Một trong những ví dụ nổi tiếng nhất là Pokémon GO, được phát triển cùng với Niantic.

Ra mắt năm 2016, Pokémon GO sử dụng công nghệ định vị và thực tế tăng cường để cho phép người chơi gặp gỡ Pokémon trong thế giới thực.

Các sản phẩm di động khác của Pokémon bao gồm:

• Pokémon Masters EX
• Pokémon Café ReMix
• Pokémon UNITE
• Pokémon Sleep
• Pokémon Trading Card Game Pocket
• Pokémon HOME

Pokémon HOME đóng vai trò là dịch vụ lưu trữ và kết nối Pokémon quan trọng, cho phép chuyển đổi hoặc quản lý các Pokémon tương thích giữa các trò chơi được hỗ trợ.

Pokémon GO đã trở thành một hiện tượng văn hóa sau khi ra mắt vào năm 2016.

Không giống như các trò chơi Pokémon truyền thống, Pokémon GO sử dụng vị trí thực tế của người chơi như một phần của lối chơi.

Người chơi có thể:

• Tìm Pokémon tại các địa điểm thực tế
• Thu phục Pokémon
• Thu thập vật phẩm
• Chiến đấu
• Tham gia sự kiện
• Trao đổi Pokémon
• Hợp tác với người chơi khác

Trò chơi này đã giúp giới thiệu Pokémon đến những người chưa từng chơi các tựa game truyền thống trước đó. The Pokémon Company mô tả dự án này bắt đầu từ một ý tưởng Cá tháng Tư trước khi được phát triển thành một trò chơi thực tế cùng với Niantic.

Tầm vóc của Pokémon lớn hơn rất nhiều so với các trò chơi và chương trình truyền hình.

Thương hiệu này được cấp phép cho một phạm vi sản phẩm khổng lồ, bao gồm:

• Thú nhồi bông
• Thẻ bài giao dịch
• Quần áo
• Giày dép
• Túi xách
• Đồ chơi
• Văn phòng phẩm
• Phụ kiện điện tử
• Đồ gia dụng
• Sản phẩm thực phẩm
• Vật phẩm sưu tầm
• Các bộ sưu tập hợp tác với nhà thiết kế

The Pokémon Company International đặc biệt nhấn mạnh các chương trình cấp phép bao gồm đồ chơi, trang phục, phụ kiện, sản phẩm công nghệ, đồ trang trí nhà cửa và các bộ sưu tập hợp tác với nhà thiết kế.4

Các cửa hàng Pokémon Center chính thức cũng là một phần quan trọng trong sự hiện diện bán lẻ của thương hiệu.

Pokémon là một trường hợp đặc biệt vì nó không chỉ đơn thuần là tài sản của một studio trò chơi duy nhất theo mô hình truyền thống.

Thương hiệu Pokémon gắn liền với ba công ty nền tảng:

Nintendo

Nintendo đã tham gia sâu vào việc phát hành, phân phối và kinh doanh trò chơi điện tử Pokémon kể từ khi thương hiệu này ra đời.

Game Freak

Game Freak là nơi khai sinh ra khái niệm Pokémon gốc và vẫn là nhà phát triển chính của loạt trò chơi điện tử Pokémon chính thống.2

Creatures

Creatures đã đóng góp vào Trò chơi Thẻ bài Giao dịch Pokémon, quá trình phát triển trò chơi điện tử, tạo mẫu 3D cho Pokémon, hoạt hình và nhiều khía cạnh khác của thương hiệu.2

The Pokémon Company

The Pokémon Company quản lý tổng thể thương hiệu Pokémon, bao gồm các mảng kinh doanh như trò chơi điện tử, thẻ bài, ứng dụng, video, cửa hàng chính thức, cấp phép bản quyền và hoạt động quốc tế.2

The Pokémon Company International

The Pokémon Company International (TPCi) quản lý tài sản Pokémon bên ngoài khu vực châu Á và phụ trách các lĩnh vực bao gồm quản lý thương hiệu, cấp phép, tiếp thị, Trò chơi Thẻ bài Giao dịch, hoạt hình, giải trí gia đình và trang web Pokémon chính thức.4

Pokémon đã trở thành một hiện tượng quốc tế với tốc độ cực kỳ nhanh chóng.

Các trò chơi đã đặt chân đến Bắc Mỹ vào năm 1998, theo sau là loạt phim hoạt hình và các sản phẩm khác. Pokémon TCG ra mắt tại Bắc Mỹ và Châu Âu vào năm 1999.4

Theo The Pokémon Company International, hơn 380 triệu bản trò chơi điện tử Pokémon đã được bán ra trên toàn thế giới dựa trên số liệu doanh nghiệp được công bố.4

Thương hiệu này cũng đã vượt qua các rào cản ngôn ngữ và văn hóa. Các khái niệm cơ bản—sưu tầm, tình bạn, thi đấu, khám phá và phát hiện—có thể được thấu hiểu mà không đòi hỏi người chơi phải chia sẻ cùng một ngôn ngữ hay nền tảng văn hóa.

Bất chấp quy mô khổng lồ của thương hiệu, một số ý tưởng vẫn giữ được sự nhất quán đáng kinh ngạc.

Sưu tầm

Người chơi khám phá và thu thập Pokémon.

Tình bạn

Pokémon và Nhà huấn luyện được khắc họa như những người bạn đồng hành thay vì chỉ đơn thuần là chủ và tớ.

Huấn luyện

Người chơi nuôi dưỡng Pokémon và giúp chúng trở nên mạnh mẽ hơn.

Thi đấu

Các trận chiến và giải đấu mang lại khía cạnh cạnh tranh.

Khám phá

Mỗi vùng đất giới thiệu những môi trường, con người, văn hóa, Pokémon và bí ẩn mới.

Phát hiện

Pokédex và hành trình tìm kiếm các Pokémon mới khuyến khích sự tò mò.

Hợp tác

Tính năng trao đổi và nhiều người chơi là một phần của triết lý thiết kế ban đầu, khuyến khích người chơi tương tác với nhau.

Trang web Pokémon chính thức xác định sưu tầm, huấn luyện, chiến đấu và trao đổi là những khái niệm cốt lõi đã xuyên suốt chiều dài lịch sử thương hiệu.1

Pokémon đã tạo ra sức ảnh hưởng rộng rãi khác thường đối với văn hóa đại chúng.

Tác động của nó có thể được nhìn thấy trong:

• Thiết kế trò chơi điện tử
• Trò chơi thẻ bài sưu tập
• Hoạt hình thiếu nhi
• Kinh doanh hàng hóa nhân vật
• Văn hóa Internet
• Thể thao điện tử cạnh tranh
• Trò chơi di động
• Sưu tầm đồ chơi
• Hợp tác thời trang
• Điểm tham quan và sự kiện theo chủ đề
• Quảng cáo và hợp tác thương hiệu

Thành tựu vĩ đại nhất của thương hiệu có lẽ là khả năng biến một khái niệm RPG tương đối đơn giản thành một vũ trụ văn hóa chung có thể được trải nghiệm thông qua trò chơi, thẻ bài, truyền hình, phim ảnh, hàng hóa vật lý và các hoạt động xã hội.

Năm 2026 đánh dấu kỷ niệm 30 năm của Pokémon. Hai tựa game gốc Pokémon Red và Pokémon Green đã ra mắt tại Nhật Bản vào năm 1996, đặt nền móng cho toàn bộ thương hiệu.1

Thương hiệu vẫn hoạt động sôi nổi trên nhiều phương tiện truyền thông. Danh sách trò chơi chính thức hiện tại bao gồm Pokémon Legends: Z-A, Pokémon Scarlet and Violet và các tựa game Nintendo Switch khác, trong khi Pokémon Champions đã mở rộng các trận chiến Pokémon cạnh tranh lên nền tảng Nintendo Switch và thiết bị di động.1

Pokémon TCG cũng đang tiếp tục đà mở rộng toàn cầu, với trang web Pokémon chính thức nhấn mạnh cột mốc kỷ niệm 30 năm vào năm 2026.1

Tầm quan trọng lịch sử của Pokémon đến từ cách thiết kế trò chơi gốc kết nối nhiều ý tưởng vốn ít khi được kết hợp vào thời điểm đó:

RPG đơn + sưu tầm + trao đổi + nhiều người chơi + hàng hóa nhân vật + truyền hình + thẻ bài vật lý.

Do đó, các trò chơi Game Boy gốc không chỉ là những tựa game RPG độc lập. Chúng đã thiết lập một mô hình mà trong đó người chơi có thể gặp gỡ cùng một nhân vật trên nhiều phương tiện truyền thông khác nhau và mang khái niệm Pokémon từ băng trò chơi bước vào thẻ bài, đồ chơi, truyền hình, tình bạn, các cuộc thi đấu và cuối cùng là điện thoại thông minh.

Mô hình đó đã trở thành một trong những ví dụ tiêu biểu nhất cho khái niệm thương hiệu đa phương tiện hiện đại.

Pokémon là một thương hiệu đa phương tiện của Nhật Bản khởi nguồn từ trò chơi nhập vai trên Game Boy năm 1996, nơi người chơi thu thập, huấn luyện, trao đổi và chiến đấu cùng các sinh vật hư cấu, và kể từ đó đã phát triển thành một đế chế giải trí toàn cầu bao trùm trò chơi điện tử, Thẻ bài giao dịch Pokémon, hoạt hình, phim điện ảnh, manga, ứng dụng di động, hàng hóa, các sự kiện thi đấu và vô số cộng đồng người hâm mộ.1

1. What is Pokémon? | The official Pokémon Website in Philippines
2. The Pokémon Company
3. Pokémon Parents Official Website | Video Games and Apps
4. The Pokémon Company International