WUYINLIANGPIN (tiếng Trung: 无印良品, bính âm: Wúyìn Liángpǐn; thường gắn liền với tên gọi Natural Mill) là một thương hiệu chuyên về dệt may gia dụng và các sản phẩm đồ dùng trong nhà tại Trung Quốc, thuộc sở hữu của Beijing Cottonfield Textile Co., Ltd. (北京棉田纺织品有限公司). Hoạt động kinh doanh cốt lõi của thương hiệu này tập trung vào khăn tắm, chăn ga gối đệm, vải vóc và các vật dụng gia đình liên quan. Về mặt pháp lý, WUYINLIANGPIN là một thực thể hoàn toàn độc lập với nhà bán lẻ phong cách sống MUJI của Nhật Bản, dù cả hai đều sử dụng cụm từ Hán tự “无印良品” làm tên gọi tại thị trường Trung Quốc.

Sự trùng lặp về tên gọi tiếng Trung giữa hai thương hiệu đã dẫn đến một trong những vụ tranh chấp nhãn hiệu nổi tiếng nhất tại Trung Quốc liên quan đến một nhà bán lẻ quốc tế. Tòa án Trung Quốc cuối cùng đã công nhận quyền sở hữu nhãn hiệu của Beijing Cottonfield đối với các sản phẩm dệt may thuộc Nhóm 24, bao gồm khăn tắm, chăn ga và các vật liệu dệt tương tự.

Các hồ sơ tòa án và ngành công nghiệp hiện có đều xác định Beijing Cottonfield là chủ sở hữu của các nhãn hiệu “无印良品” liên quan, trong khi Beijing Wuyinliangpin Investment là đơn vị được phép sử dụng.

Cụm từ “无印良品” mang ý nghĩa là “hàng chất lượng không nhãn mác” hoặc “sản phẩm tốt mà không cần thương hiệu nổi bật”. Cách đọc la tinh Wuyinliangpin đơn thuần là phiên âm tiếng Quan thoại của bốn ký tự Hán:

• 无 / 無 — không, vô
• 印 — dấu ấn, nhãn
• 良 — tốt, lương thiện
• 品 — phẩm, sản phẩm

Một điểm phức tạp quan trọng là cụm từ “无印良品” không chỉ gắn liền riêng với công ty Trung Quốc. Tập đoàn Ryohin Keikaku của Nhật Bản cũng sử dụng các ký tự 無印良品 làm tên tiếng Trung/Nhật cho thương hiệu MUJI của mình. Do đó, các nguồn tài liệu tiếng Anh thường gọi nhãn hiệu của công ty Trung Quốc là “Wuyinliangpin” để phân biệt rõ ràng với nhà bán lẻ Nhật Bản.

Hoạt động kinh doanh của WUYINLIANGPIN tại Trung Quốc bắt nguồn từ Hainan Nanhua Industrial & Trading Co. (海南南华实业贸易公司) trong thập niên 1990. Theo các tài liệu lịch sử doanh nghiệp Trung Quốc, công ty này đã phát triển các sản phẩm dệt may chịu ảnh hưởng từ kỹ thuật dệt truyền thống như nhuộm batik và nhuộm cột thắt (tie-dye), chú trọng vào vật liệu tự nhiên và chất lượng. Sau đó, họ sử dụng tên “无印良品” cho các sản phẩm dệt may của mình.

Công ty đã nộp đơn đăng ký nhãn hiệu “无印良品” vào năm 2000 và nhãn hiệu này được cấp chứng nhận vào năm 2001 cho các sản phẩm thuộc Nhóm 24. Danh mục hàng hóa bao gồm vải cotton, khăn tắm, khăn mặt, ga trải giường, vỏ gối, chăn bông, chăn mỏng và các sản phẩm dệt liên quan. Nhãn hiệu này sau đó được chuyển nhượng cho Beijing Cottonfield Textile Co., Ltd. vào năm 2004.

Beijing Cottonfield Textile Co., Ltd. (北京棉田纺织品有限公司) trở thành thực thể doanh nghiệp trung tâm đứng sau nhãn hiệu WUYINLIANGPIN tại Trung Quốc. Các báo cáo kinh doanh xác định công ty được thành lập vào năm 2000, với hoạt động bao gồm thiết kế, sản xuất và tiếp thị các loại khăn cao cấp, chăn ga chức năng và đồ mặc nhà, cùng với việc đầu tư vào thương mại điện tử và bán lẻ đồ gia dụng.

Thực tế này khẳng định WUYINLIANGPIN không đơn thuần là một cái tên được tạo ra để bắt chước MUJI. Lịch sử nhãn hiệu của nó có trước thời điểm MUJI tiến vào thị trường đại lục Trung Quốc, và công ty đã có sẵn nền tảng kinh doanh dệt may gắn liền với danh mục sản phẩm liên quan. Sự khác biệt này đóng vai trò then chốt trong quá trình tố tụng sau này.

Thương hiệu này còn được biết đến với tên gọi Natural Mill. Vào năm 2011, Beijing Cottonfield đã thành lập Beijing Wuyinliangpin Investment Co., Ltd. (北京无印良品投资有限公司), trong đó Cottonfield là một trong những nhà đầu tư. Cottonfield đã ủy quyền cho công ty này sử dụng các nhãn hiệu “无印良品” liên quan để sản xuất, kinh doanh và quảng bá các sản phẩm được chỉ định. Doanh nghiệp sau đó tiếp thị sản phẩm dưới danh tính “无印良品 Natural Mill”. Đây là lý do tại sao công ty Trung Quốc đôi khi được truyền thông tiếng Anh gọi là Natural Mill, mặc dù nhãn hiệu tiếng Trung đăng ký của họ vẫn là 无印良品.

WUYINLIANGPIN chủ yếu là một thương hiệu dệt may và phong cách sống gia đình, khác biệt so với mô hình bán lẻ phong cách sống đa dạng kiểu MUJI của Nhật Bản. Các sản phẩm được ghi nhận trong lịch sử bao gồm:

Dệt may gia dụng

• Khăn tắm
• Khăn mặt
• Khăn tay
• Chăn mỏng
• Chăn bông
• Bộ chăn ga gối đệm
• Ga trải giường
• Vỏ gối
• Các loại vải vóc gia dụng khác

Sản phẩm gia đình và phong cách sống

Hoạt động kinh doanh mở rộng cũng bao gồm các đồ dùng gia đình, quần áo mặc nhà và hàng hóa phong cách sống liên quan. Điều đáng lưu ý là các đăng ký nhãn hiệu liên quan tại Trung Quốc đều nằm trong Nhóm 24, một phân loại tập trung vào vải vóc và các sản phẩm dệt dùng trong gia đình.

Thương hiệu WUYINLIANGPIN tại Trung Quốc xây dựng hình ảnh dựa trên các giá trị:

• Sản phẩm chú trọng chất lượng
• Vật liệu tự nhiên
• Lối sống thân thiện với môi trường
• Thiết kế tối giản
• Đồ gia dụng thiết thực
• Sự thoải mái trong sinh hoạt thường ngày
• Kỹ thuật dệt may thủ công

Các mô tả bằng tiếng Trung về thương hiệu thường liên kết nó với văn hóa truyền thống, đồng thời định vị sản phẩm như một phần của lối sống hiện đại và bảo vệ môi trường. Định vị này vô tình chồng lấn lên một số khía cạnh thẩm mỹ và triết lý của MUJI Nhật Bản, đặc biệt là sự nhấn mạnh vào tính đơn giản và tiện dụng hàng ngày.

Đây là khía cạnh quan trọng nhất trong lịch sử của WUYINLIANGPIN. Cần khẳng định rõ rằng WUYINLIANGPIN không phải là công ty MUJI của Nhật Bản.

MUJI Nhật Bản được vận hành bởi Ryohin Keikaku Co., Ltd. (株式会社良品計画). MUJI khởi nguồn tại Nhật Bản vào năm 1980 như một nhãn hàng riêng của Seiyu và sau đó trở thành doanh nghiệp độc lập thuộc Ryohin Keikaku. Thương hiệu này chính thức bước vào thị trường đại lục Trung Quốc vào năm 2005. Trong khi đó, công ty Trung Quốc đã đăng ký nhãn hiệu tiếng Trung “无印良品” cho một số sản phẩm dệt may từ nhiều năm trước.

Điều này tạo ra một tình huống hy hữu: Hai công ty độc lập cùng có quyền lợi hợp pháp đối với một tên gọi tiếng Trung giống hệt nhau, nhưng trong những bối cảnh thương mại và phạm vi bảo hộ nhãn hiệu khác nhau. Sự phân biệt này đặc biệt quan trọng vì mặc dù MUJI đã đăng ký nhãn hiệu cho nhiều nhóm hàng tại Trung Quốc, nhưng phạm vi bảo hộ của họ không bao trùm hết các phân nhóm dệt may liên quan đến vụ tranh chấp.

Vụ kiện tụng đã trở thành một phần không thể thiếu trong nhận diện công chúng của WUYINLIANGPIN. Công ty Trung Quốc Hainan Nanhua đã đăng ký “无印良品” tại Trung Quốc vào năm 2001 cho một số sản phẩm dệt thuộc Nhóm 24, sau đó quyền sở hữu được chuyển sang cho Beijing Cottonfield.

Khi MUJI tiến vào đại lục năm 2005, họ đã đăng ký nhãn hiệu MUJI và các nhãn hiệu tiếng Trung. Tuy nhiên, phạm vi bảo hộ không bao gồm tất cả các sản phẩm dệt mà họ kinh doanh sau này, trong đó có một số loại chăn ga và khăn tắm. Năm 2015, Beijing Cottonfield và công ty liên kết đã khởi kiện Ryohin Keikaku cùng MUJI Thượng Hải về việc sử dụng “无印良品” trên một số sản phẩm dệt cụ thể.

Tòa án Sở hữu Trí tuệ Bắc Kinh đã phán quyết nghiêng về phía công ty Trung Quốc vào năm 2017. Vụ việc sau đó được kháng cáo. Đến năm 2019, Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc đã giữ nguyên phán quyết. MUJI bị yêu cầu bồi thường khoảng 626.000 RMB và phải công khai xin lỗi về hành vi xâm phạm. Phán quyết này không có nghĩa là MUJI bị cấm hoạt động tại Trung Quốc hay mất đi nhãn hiệu MUJI nói chung; nó chỉ giới hạn ở việc sử dụng cụm từ tiếng Trung “无印良品” trên các mặt hàng cụ thể thuộc quyền sở hữu của công ty Trung Quốc. MUJI vẫn tiếp tục hoạt động tại đại lục dưới thương hiệu MUJI.

Vụ tranh chấp giữa WUYINLIANGPIN và MUJI thu hút sự chú ý lớn vì hai thương hiệu có bản sắc trực quan rất giống nhau. Giới quan sát đã chỉ ra sự tương đồng về tên gọi tiếng Trung, phối màu đỏ – trắng, không gian cửa hàng tối giản, sản phẩm tông màu trung tính, bao bì đơn giản, danh mục hàng dệt may gia dụng và định vị phong cách sống tổng thể.

Một số bình luận viên coi Natural Mill là một thương hiệu “nhái” hoặc “giống hệt” MUJI. Tuy nhiên, về mặt pháp lý, điều này khác với việc coi công ty Trung Quốc là một tổ chức làm giả đơn thuần. Nhãn hiệu Trung Quốc đã được đăng ký trước khi MUJI vào đại lục, và công ty Trung Quốc đã chứng minh được hoạt động thương mại thực tế trong các danh mục dệt may liên quan. Những tình tiết này có ý nghĩa quyết định đối với phán quyết của tòa án.

Cách hiểu chính xác nhất về vấn đề này là tách biệt quyền sở hữu nhãn hiệu theo từng nhóm sản phẩm. Quyền sở hữu “无印良品” cốt lõi của công ty Trung Quốc nằm ở Nhóm 24, bao gồm vải vóc và sản phẩm dệt gia dụng. Ngược lại, MUJI có sự bảo hộ nhãn hiệu rộng khắp ở nhiều nhóm hàng khác và sử dụng MUJI làm thương hiệu chữ La tinh nhận diện toàn cầu.

Do đó, việc khẳng định “nhãn hiệu MUJI tại Trung Quốc thuộc về công ty Trung Quốc” là sai lệch. Mô tả chính xác hơn là: Beijing Cottonfield sở hữu quyền nhãn hiệu “无印良品” tại Trung Quốc trong các nhóm hàng dệt may cụ thể, trong khi Ryohin Keikaku sở hữu và vận hành thương hiệu MUJI cùng quyền nhãn hiệu rộng rãi ở nhiều nhóm hàng khác. Sự phân biệt này vẫn giữ nguyên tầm quan trọng khi xác định nguồn gốc sản phẩm bán dưới hai thương hiệu.

Mối quan hệ doanh nghiệp chính có thể tóm tắt như sau:

Hainan Nanhua Industrial & Trading Co.
↓
Đơn vị đăng ký nhãn hiệu “无印良品” ban đầu
↓
Beijing Cottonfield Textile Co., Ltd.
↓
Chủ sở hữu nhãn hiệu / Công ty mẹ
↓
Beijing Wuyinliangpin Investment Co., Ltd.
↓
Đơn vị được ủy quyền sử dụng/vận hành gắn liền với hoạt động kinh doanh WUYINLIANGPIN / Natural Mill

Hồ sơ tòa án nêu rõ Beijing Cottonfield đã ủy quyền cho Beijing Wuyinliangpin sử dụng các nhãn hiệu liên quan để sản xuất, kinh doanh và quảng bá.

WUYINLIANGPIN chiếm giữ một vị thế khá đặc thù trên thị trường tiêu dùng Trung Quốc. Thương hiệu chủ yếu định vị quanh mảng dệt may gia dụng và đời sống, với thế mạnh đặc biệt ở các sản phẩm như khăn tắm và chăn ga gối đệm. Phong cách thương hiệu nhấn mạnh thẩm mỹ tối giản, sạch sẽ và tinh tế, khiến nó dễ bị so sánh trực quan với MUJI. Tuy nhiên, danh mục sản phẩm lịch sử của hãng tập trung nặng vào dệt may hơn nhiều so với dải sản phẩm đa ngành khổng lồ của MUJI.

Các báo cáo gần đây tại Trung Quốc cho thấy hoạt động kinh doanh “无印良品” nội địa đã phát triển mạng lưới bán lẻ và nhượng quyền đáng kể, với các cửa hàng trực tuyến và ngoại tuyến vận hành độc lập hoàn toàn với MUJI Nhật Bản.

Việc cả hai doanh nghiệp đều có thể sử dụng hợp pháp “无印良品” trong những bối cảnh khác nhau là hệ quả của lịch sử đăng ký nhãn hiệu tại Trung Quốc và nguyên tắc phân chia quyền nhãn hiệu theo nhóm sản phẩm.

WUYINLIANGPIN có một danh tiếng khá phức tạp vì nhiều người tiêu dùng mặc nhiên liên tưởng cụm từ “无印良品” với MUJI Nhật Bản. Hệ quả là sản phẩm và cửa hàng của thương hiệu Trung Quốc rất dễ bị nhầm lẫn với MUJI. Truyền thông Trung Quốc từng ghi nhận nhiều trường hợp người tiêu dùng khó phân biệt hai thương hiệu, đặc biệt do sự tương đồng về thiết kế cửa hàng, màu sắc, bao bì và danh mục sản phẩm. Sự nhầm lẫn này không chỉ dừng lại ở nhận thức mà còn gây ra những hệ quả thương mại và pháp lý thực tế, biến vụ kiện nhãn hiệu thành một chương quan trọng trong lịch sử thương hiệu.

Tầm quan trọng của WUYINLIANGPIN vượt ra ngoài hoạt động bán lẻ của chính nó. Thương hiệu này hiện thường xuyên được nhắc đến trong các thảo luận về luật nhãn hiệu Trung Quốc, chiến lược thâm nhập thị trường của thương hiệu nước ngoài và nguyên tắc “nộp đơn đầu tiên” (first-to-file) trong đăng ký nhãn hiệu.

Vụ tranh chấp với MUJI minh chứng cho một vấn đề cốt tử đối với các công ty quốc tế khi vào Trung Quốc: việc có sẵn thương hiệu nổi tiếng toàn cầu không tự động đảm bảo quyền sở hữu mọi nhãn hiệu tiếng Trung tương ứng ở tất cả các nhóm hàng. Trong trường hợp này, một công ty Trung Quốc đã giành được quyền nhãn hiệu “无印良品” liên quan trước khi MUJI đặt chân đến đại lục, và những quyền đó cuối cùng đã được tòa án Trung Quốc công nhận cho các nhóm hàng dệt may tương ứng.