Banpresto là một thương hiệu giải trí của Nhật Bản, được cộng đồng quốc tế biết đến rộng rãi nhờ các dòng mô hình nhân vật, hàng hóa sưu tầm và đặc biệt là mô hình quà tặng giải trí (prize figures) dựa trên các loạt anime, manga, trò chơi điện tử và những thương hiệu văn hóa đại chúng khác của Nhật.

Hiện nay, Banpresto chủ yếu đóng vai trò là một nhãn hiệu/dòng sản phẩm trực thuộc BANDAI SPIRITS, thay vì là một công ty độc lập như trước đây. Lịch sử phát triển của thương hiệu này gắn liền với Bandai và tập đoàn Bandai Namco nói chung. Đáng chú ý, bản sắc của Banpresto đã chuyển dịch từ một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực trò chơi điện tử và máy giải trí sang hình ảnh gắn bó mật thiết với mô hình quà tặng và hàng hóa nhân vật. 1

Điều quan trọng cần phân biệt là “Banpresto” có thể đề cập đến hai thực thể khác nhau tùy theo thời kỳ:

1. Công ty TNHH Banpresto — công ty Nhật Bản trước đây.
2. Banpresto — tên nhãn hiệu/sản phẩm tiếp tục được sử dụng cho mô hình quà tặng giải trí và hàng hóa nhân vật sau khi sáp nhập doanh nghiệp.

Bản thân BANDAI SPIRITS cũng xác định mốc sáp nhập năm 2019 là thời điểm Banpresto được tái định vị thành một nhãn hiệu chuyên biệt cho quà tặng giải trí. 1

Lịch sử của Banpresto bắt nguồn từ ngành công nghiệp giải trí và hàng hóa nhân vật tại Nhật Bản vào cuối thế kỷ 20.

Công ty này dần trở nên quan trọng nhờ việc kết hợp thành công hai yếu tố bổ trợ lẫn nhau:

nhân vật nổi tiếng + máy giải trí.

Thay vì chỉ bán đồ chơi truyền thống qua các kênh bán lẻ thông thường, Banpresto đã tham gia sâu vào việc sản xuất hàng hóa mà người tiêu dùng có thể nhận được thông qua máy gắp quà (UFO catcher), một hình thức rất phổ biến tại các trung tâm giải trí ở Nhật.

Mô hình kinh doanh này đã trở thành một trong những đặc trưng định hình nên bản sắc của Banpresto.

Banpresto ngày càng gắn kết chặt chẽ với Bandai và sau đó là Tập đoàn Bandai Namco.

Năm 2006, NAMCO BANDAI Holdings chính thức biến Banpresto thành công ty con sở hữu hoàn toàn. 1

Sự kiện này đặt Banpresto vào cùng hệ sinh thái doanh nghiệp với các tài sản giải trí lớn của Nhật Bản. Nhờ đó, tập đoàn có thể tạo ra chuỗi liên kết khép kín:

anime / manga / game → bản quyền nhân vật → hàng hóa → cơ sở giải trí → sản phẩm quà tặng

Sự kết hợp này tỏ ra đặc biệt hiệu quả đối với các thương hiệu có lượng người hâm mộ đông đảo.

Một khía cạnh thường bị lãng quên về Banpresto là công ty này từng là nhà phát hành và phát triển trò chơi điện tử.

Trước khi chuyên môn hóa vào mảng quà tặng, Banpresto từng tham gia vào:

• Trò chơi trên hệ máy gia đình (console)
• Trò chơi điện tử thùng (arcade)
• Trò chơi dựa trên nhân vật
• Trò chơi bản quyền từ anime và manga
• Các trò chơi crossover gốc

Super Robot Wars

Thương hiệu trò chơi nổi tiếng nhất gắn liền với Banpresto có lẽ là Super Robot Wars (Super Robot Taisen).

Loạt game này quy tụ các nhân vật và robot từ nhiều bộ anime mecha khác nhau trong thể loại nhập vai chiến thuật crossover. Banpresto đóng vai trò trung tâm trong lịch sử phát triển của loạt game này, biến nó thành một trong những ví dụ điển hình nhất về game crossover bản quyền tại Nhật Bản.

Giai đoạn Banpresto phát triển Super Robot Wars do đó là một phần di sản quan trọng của công ty.

Bước ngoặt lớn xảy ra vào năm 2008.

Mảng phần mềm console và vận hành máy arcade của Banpresto được chuyển giao cho NAMCO BANDAI Games. Sau khi chuyển giao, Banpresto tập trung ngày càng nhiều vào hoạt động quà tặng, đặc biệt là quà tặng cho máy giải trí. 1

Tóm lại:

Banpresto cũ: game + máy arcade + quà tặng + hàng hóa nhân vật

Banpresto sau 2008: tập trung chủ yếu vào quà tặng giải trí và hàng hóa nhân vật

Đây là lý do khiến giới sưu tầm hiện đại thường gắn liền tên tuổi Banpresto với mô hình hơn là trò chơi điện tử.

Đây được xem là phần quan trọng nhất trong bản sắc hiện đại của Banpresto.

Tại Nhật Bản, máy gắp quà đóng vai trò lớn trong ngành giải trí. Thay vì mua trực tiếp từ cửa hàng, người chơi có thể giành được mô hình thông qua máy giải trí.

Banpresto đã trở thành một trong những nhà cung cấp quà tặng hàng đầu cho hệ thống này. Sản phẩm của hãng được phân phối qua:

• Máy gắp thú (claw machines)
• Máy đổi quà
• Các trung tâm arcade tại Nhật
• Trung tâm giải trí
• Cửa hàng bán lẻ hàng hóa nhân vật
• Về sau là các nhà bán lẻ trực tuyến và cửa hàng sưu tầm quốc tế

Theo lịch sử chính thức của BANDAI SPIRITS, Banpresto bắt đầu tung ra các sản phẩm quà tặng game cho cơ sở giải trí từ tháng 4 năm 1990. 1

Đây là cột mốc quan trọng giải thích tại sao tên tuổi Banpresto lại đồng nghĩa với khái niệm “prize figure”.

Prize figure (mô hình quà tặng) là loại mô hình sưu tầm ban đầu được thiết kế để làm phần thưởng trong máy giải trí, chứ không phải sản phẩm cao cấp bán lẻ.

Do đó, quá trình thiết kế và sản xuất tuân theo triết lý khác biệt so với các dòng tượng đắt tiền. Một mẫu prize figure tiêu chuẩn của Banpresto thường chú trọng:

• Độ giống nhân vật cao
• Tạo dáng bắt mắt
• Điêu khắc tốt
• Hiệu ứng thị giác mạnh
• Chi phí sản xuất hợp lý
• Phân phối đại trà
• Dễ tiếp cận với người hâm mộ phổ thông

Nhờ vậy, mô hình Banpresto trở nên cực kỳ phổ biến trong cộng đồng sưu tầm anime. Những nhân vật vốn chỉ có tượng giá cao nay có thể sở hữu dưới dạng prize figure với mức giá dễ chịu hơn nhiều.

Banpresto đã sản xuất đa dạng các loại hàng hóa nhân vật.

Mô hình quà tặng (Prize figures)

Đây là dòng sản phẩm gắn liền nhất với tên tuổi hãng. Các mẫu thường khắc họa nhân vật anime và game trong:

• Tư thế đứng
• Tư thế hành động
• Tư thế chiến đấu
• Đồng phục học sinh
• Trang phục thường ngày
• Trang phục đặc trưng nhân vật
• Thiết kế theo mùa

Hàng hóa nhân vật nhỏ

Ngoài mô hình, Banpresto còn sản xuất nhiều sản phẩm kích thước nhỏ như:

• Thú nhồi bông
• Móc khóa
• Đồ sưu tầm mini
• Phụ kiện
• Văn phòng phẩm
• Hàng hóa nhân vật đa dạng khác

Danh mục sản phẩm cụ thể thay đổi tùy theo thương hiệu và thời kỳ.

Ichiban Kuji

Về mặt lịch sử, Banpresto cũng gắn liền với Ichiban Kuji, hình thức xổ số nhân vật tại Nhật.

Khác với máy gắp, người chơi mua vé số để nhận quà chắc chắn. Các giải thưởng bao gồm:

• Tượng lớn
• Tượng cỡ trung
• Thú bông
• Sản phẩm acrylic
• Khăn
• Phụ kiện nhân vật
• Hàng hóa độc quyền khác

Tuy nhiên, cần phân biệt thương hiệu Banpresto với mảng kinh doanh Ichiban Kuji nói chung, do cơ cấu tổ chức đã thay đổi trong nội bộ Bandai Namco Group.

Thế mạnh lớn nhất của Banpresto luôn là khả năng chuyển thể các tài sản trí tuệ nổi tiếng thành sản phẩm sưu tầm vật lý.

Trong suốt chiều dài lịch sử, sản phẩm Banpresto đã phủ sóng khắp các thương hiệu lớn của Nhật:

Dragon Ball

Một trong những tài sản quan trọng bậc nhất của Banpresto. Hãng đã sản xuất số lượng khổng lồ các mẫu prize figure Dragon Ball, bao gồm:

• Goku
• Vegeta
• Gohan
• Piccolo
• Frieza
• Trunks
• Broly
• Beerus
• Jiren

Mô hình Dragon Ball nằm trong số những sản phẩm Banpresto dễ nhận diện nhất trên thị trường quốc tế.

One Piece

Trụ cột khác trong mảng kinh doanh mô hình của Banpresto. Hãng đã ra mắt vô số mẫu tượng của:

• Monkey D. Luffy
• Roronoa Zoro
• Nami
• Sanji
• Trafalgar Law
• Shanks
• Kaido
• Cùng nhiều thành viên băng Mũ Rơm và các nhân vật khác

My Hero Academia

Banpresto đã sản xuất nhiều mô hình của các nhân vật như:

• Izuku Midoriya
• Katsuki Bakugo
• Shoto Todoroki
• Ochaco Uraraka
• All Might
• Tomura Shigaraki

Naruto

Thương hiệu Naruto cũng được đầu tư kỹ lưỡng với dải sản phẩm prize figure phong phú, bao phủ cả Naruto và Naruto Shippuden.

Demon Slayer

Gần đây hơn, Banpresto đã tung ra lượng lớn hàng hóa cho Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba, bao gồm tượng của:

• Tanjiro Kamado
• Nezuko Kamado
• Zenitsu Agatsuma
• Inosuke Hashibira
• Các Trụ cột (Hashira)
• Các phản diện chính

Các thương hiệu khác

Tùy thời kỳ, danh mục sản phẩm Banpresto còn bao gồm:

• Pokémon
• Jujutsu Kaisen
• Sailor Moon
• Gundam
• JoJo’s Bizarre Adventure
• Sword Art Online
• Evangelion
• The Idolmaster
• Love Live!
• Re:Zero
• One-Punch Man
• Haikyuu!!
• Spy × Family
• Nhiều thương hiệu trò chơi điện tử khác

Danh mục bản quyền này liên tục thay đổi theo thời gian.

Logo Banpresto rất quen thuộc với giới sưu tầm vì thường xuất hiện trên bao bì hoặc đế tượng.

Các sản phẩm cũ có thể mang logo Công ty TNHH Banpresto, trong khi sản phẩm mới hiển thị Banpresto như một thương hiệu thuộc BANDAI SPIRITS.

Vì vậy, việc thấy chữ “Banpresto” trên một bức tượng cũ không nhất thiết có nghĩa là sản phẩm đó được sản xuất bởi cùng một thực thể pháp lý đang sử dụng tên Banpresto ngày nay.

Một bước ngoặt quan trọng khác diễn ra trong giai đoạn 2018–2019.

Tháng 2 năm 2018, BANDAI SPIRITS CO., LTD. được thành lập để tiếp quản mảng kinh doanh dành cho người hâm mộ trưởng thành của Bandai, cùng với mảng xổ số và các mảng kinh doanh mới từ Banpresto. 1

Đến tháng 4 năm 2019, BANDAI SPIRITS và Công ty TNHH Banpresto chính thức sáp nhập, với BANDAI SPIRITS là công ty tồn tại. Kể từ đó, Banpresto tiếp tục hoạt động dưới tư cách nhãn hiệu chuyên biệt cho quà tặng giải trí. 1

Đây là sự kiện cốt lõi để hiểu về thương hiệu Banpresto hiện đại.

Trước 2019

Banpresto = công ty

Sau 2019

Banpresto = nhãn hiệu/dòng sản phẩm thuộc BANDAI SPIRITS

Khi người sưu tầm ngày nay nhắc đến “tượng Banpresto”, họ đang nói đến sản phẩm quà tặng giải trí của BANDAI SPIRITS mang thương hiệu Banpresto, chứ không phải một tập đoàn Banpresto độc lập.

Việc phân biệt ba tên gọi này đôi khi gây nhầm lẫn.

Bandai

Công ty đồ chơi và hàng hóa nhân vật lâu đời của Nhật, nổi tiếng với:

• Gunpla
• Tamagotchi
• Chogokin
• Đồ chơi nhân vật
• Hàng hóa anime đa dạng

Banpresto

Về mặt lịch sử là công ty độc lập hoạt động trong:

• Trò chơi điện tử
• Game arcade
• Hàng hóa nhân vật
• Quà tặng giải trí

Ngày nay chủ yếu đóng vai trò nhãn hiệu/dòng sản phẩm gắn liền với quà tặng giải trí.

BANDAI SPIRITS

Thành lập năm 2018 trong quá trình tái cơ cấu mảng kinh doanh cho người hâm mộ trưởng thành của Bandai Namco.

Đơn vị này hiện quản lý nhiều hoạt động hướng tới người sưu tầm và hàng hóa nhân vật, bao gồm:

• Gunpla
• Ichiban Kuji
• Prize figures
• Sản phẩm sưu tầm dòng Spirits
• Hàng hóa cho fan trưởng thành khác

Lịch sử chính thức của BANDAI SPIRITS xác nhận Banpresto đã trở thành nhãn hiệu chuyên biệt cho quà tặng giải trí sau vụ sáp nhập năm 2019. 1

Banpresto chiếm giữ vị trí thú vị nằm giữa đồ chơi đại trà và đồ sưu tầm cao cấp.

Phân tầng đơn giản có thể hình dung như sau:

Hàng hóa nhân vật giá rẻ
↓
Prize figures — Banpresto
↓
Mô hình khớp nối trung/cao cấp
↓
Tượng sưu tầm cao cấp
↓
Tượng/statue xa xỉ

Đây không phải bảng xếp hạng chất lượng tuyệt đối, mà phản ánh mục đích sử dụng khác nhau.

Thế mạnh của Banpresto là cung cấp mô hình nhân vật đẹp mắt với mức giá dễ tiếp cận, trong khi các thương hiệu cao cấp tập trung vào độ chi tiết điêu khắc, khớp nối phức tạp, sơn phủ tinh xảo hoặc vật liệu đắt tiền.

Sự phổ biến của Banpresto đến từ nhiều yếu tố:

1. Tính dễ tiếp cận

Prize figure giúp người mới bắt đầu sưu tầm dễ dàng nhập môn hơn so với tượng cao cấp đắt đỏ.

2. Danh sách nhân vật khổng lồ

Banpresto sản xuất hàng hóa cho vô số thương hiệu anime và game.

3. Tần suất ra mắt đều đặn

Các thương hiệu hot có thể nhận được nhiều đợt phát hành trong năm.

4. Đa dạng nhân vật

Hãng không chỉ làm tượng nhân vật chính. Nhân vật phụ, phản diện hay nhân vật ít nổi bật hơn cũng thường xuyên được sản xuất.

5. Tỷ lệ kích thước/giá hấp dẫn

Nhiều mẫu tượng Banpresto có kích thước khá lớn so với mức giá bán lẻ thông thường.

6. Văn hóa arcade Nhật Bản

Sự gắn kết với văn hóa máy gắp quà Nhật Bản tạo cho sản phẩm một bản sắc riêng mà mô hình bán lẻ truyền thống không nhất thiết có được.

Mối liên hệ giữa Banpresto và máy gắp quà Nhật Bản mang tính nền tảng.

Một arcade điển hình tại Nhật thường có dãy máy chứa:

• Mô hình
• Thú bông
• Túi xách
• Chăn
• Hàng hóa nhân vật
• Thiết bị điện tử
• Hàng hóa bản quyền khác

Banpresto đặc biệt thành công trong việc cung cấp sản phẩm gắn liền với anime và manga nổi tiếng cho các máy này.

Điều này tạo ra vòng lặp phản hồi tích cực:

Anime nổi tiếng → nhân vật được yêu thích → quà tặng Banpresto → máy arcade → nhu cầu sưu tầm

Và vì các mùa anime mới hay phim điện ảnh liên tục giới thiệu nhân vật và cốt truyện mới, thị trường hàng hóa luôn duy trì sức sống.

Đối với người sưu tầm, tượng Banpresto có thể chia粗略 thành vài thế hệ:

Banpresto thời kỳ đầu

Sản phẩm từ giai đoạn Banpresto còn là công ty độc lập. Có giá trị lịch sử đặc biệt với giới sưu tầm.

Sản phẩm giai đoạn chuyển giao

Ra mắt quanh thời điểm tái cơ cấu Bandai Namco/BANDAI SPIRITS.

Banpresto hiện đại

Sản phẩm phát hành dưới cơ cấu thương hiệu BANDAI SPIRITS hiện tại. Đây là những mẫu tượng thường gặp nhất tại arcade Nhật và các cửa hàng anime figure hiện nay.

Từ “rẻ” có thể gây hiểu lầm.

Do thiết kế cho mô hình kinh doanh máy giải trí, prize figure của Banpresto có cơ cấu chi phí khác biệt so với tượng sưu tầm cao cấp.

Điều này không đồng nghĩa với chất lượng kém. Một mẫu tượng Banpresto tốt vẫn có thể sở hữu:

• Điêu khắc xuất sắc
• Tỷ lệ nhân vật chuẩn
• Sơn phủ bắt mắt
• Kích thước lớn
• Tạo dáng động

Điểm khác biệt so với tượng cao cấp nằm ở mức độ:

• Sơn chi tiết tinh xảo
• Khớp nối linh hoạt
• Chi tiết bề mặt
• Kỹ thuật chế tác phức tạp
• Phụ kiện đi kèm
• Vật liệu cao cấp

Vì vậy, Banpresto nên được mô tả chính xác hơn là dòng sưu tầm định hướng quà tặng dễ tiếp cận, thay vì chỉ gọi là “tượng giá rẻ”.

Trong suốt lịch sử, Banpresto đã sử dụng nhiều series và sub-brand khác nhau. Một số dòng sản phẩm người sưu tầm có thể gặp bao gồm:

• World Collectable Figure / WCF
• Grandista
• DXF
• Creator × Creator
• The Amazing Heroes
• Chronicle Figure Academy
• Glitter & Glamours
• EXQ
• Q posket

Một số dòng và quy ước đặt tên đã thay đổi theo thời gian, và không phải dòng nào cũng gắn liền vĩnh viễn với tên Banpresto.

Ví dụ, Q posket được Banpresto ra mắt dưới dạng series prize figure năm 2014 và nhanh chóng trở nên nổi bật nhờ tỷ lệ cách điệu và đôi mắt to đặc trưng. 2

Tầm quan trọng của Banpresto không chỉ nằm ở việc sản xuất tượng anime.

Ý nghĩa lớn lao hơn là thương hiệu này đã góp phần thiết lập hệ sinh thái đại trà cho đồ sưu tầm nhân vật bản quyền Nhật Bản.

Kinh doanh đồ chơi truyền thống thường vận hành theo mô hình:

Nhà sản xuất → nhà bán lẻ → người tiêu dùng

Mô hình quà tặng của Banpresto bổ sung thêm một kênh phân phối khác:

Chủ sở hữu IP/anime → nhà sản xuất hàng hóa → đơn vị vận hành giải trí → máy quà tặng → người tiêu dùng

Mô hình này đặc biệt hiệu quả tại Nhật, nơi arcade và cơ sở giải trí từ lâu đã là phần không thể thiếu trong văn hóa giới trẻ và văn hóa đại chúng.

Tính đến năm 2026, Banpresto nên được hiểu là một thương hiệu thuộc BANDAI SPIRITS/Bandai Namco, gắn liền chủ yếu với hàng hóa quà tặng giải trí, thay vì là công ty trò chơi điện tử độc lập như những thập kỷ trước.

Thực thể pháp lý Banpresto cũ đã chấm dứt tồn tại dưới tư cách công ty độc lập khi sáp nhập vào BANDAI SPIRITS tháng 4 năm 2019. Tuy nhiên, tên gọi Banpresto vẫn giữ nguyên tầm quan trọng thương mại dưới vai trò nhãn hiệu/dòng sản phẩm. 1

Nói cách khác:

Banpresto không biến mất năm 2019. Chỉ có thực thể pháp lý biến mất, còn bản sắc thương hiệu hướng tới người tiêu dùng vẫn tiếp tục.

Sự phân biệt này đặc biệt quan trọng khi nghiên cứu về game Banpresto cũ so với tượng Banpresto hiện đại.

Banpresto là thương hiệu hàng hóa nhân vật Nhật Bản có gốc rễ từ lĩnh vực giải trí và trò chơi điện tử, ngày nay nổi tiếng nhất với vai trò sản xuất mô hình quà tặng anime, manga, game dễ tiếp cận cùng các hàng hóa nhân vật bản quyền khác, trực thuộc BANDAI SPIRITS.

Khi bắt gặp tên thương hiệu này trong quá trình tìm mua tượng anime, bạn có thể hình dung theo cấu trúc sau:

Bandai Namco Group
→ BANDAI SPIRITS
→ Banpresto
→ Mô hình quà tặng/giải trí & hàng hóa nhân vật

Trong khi về mặt lịch sử:

Công ty TNHH Banpresto
→ Trò chơi điện tử
→ Game arcade
→ Kinh doanh giải trí
→ Mô hình quà tặng
→ Hàng hóa nhân vật

Banpresto hiện đại về bản chất là sự tiếp nối của thương hiệu, chứ không phải thực thể pháp lý ban đầu. Quá trình chuyển giao doanh nghiệp năm 2008 và đặc biệt là 2019 giải thích gần như toàn bộ lý do tại sao tên Banpresto xuất hiện trên cả game cũ lẫn tượng anime hiện đại. 2

1. Corporate History | Bandai Namco Entertainment Inc.
2. シリーズ最新作『テイルズ オブ アライズ』よりアルフェン＆シオンが〝Q posket〟になって全国アミューズメント施設に登場！！