Jean Paul Gaultier là một nhà mốt xa xỉ của Pháp do nhà thiết kế Jean Paul Gaultier sáng lập. Được thành lập vào năm 1976, thương hiệu này đã trở thành một trong những tên tuổi có tầm ảnh hưởng và mang tính khiêu khích bậc nhất trong nền thời trang Pháp hiện đại, nổi tiếng với việc thách thức các quan niệm truyền thống về giới tính, vẻ đẹp, tình dục, giai cấp và bản chất của trang phục.

Thế giới sáng tạo của Gaultier là sự kết hợp giữa kỹ nghệ may đo cao cấp Paris và văn hóa đường phố, punk, hình tượng thủy thủ, nội y, corset, sự hài hước và tính sân khấu. Phong cách tiếp cận độc đáo này đã mang lại cho ông biệt danh “l’enfant terrible” (“đứa trẻ ngỗ nghịch”) của làng thời trang Pháp.1

Hiện nay, Jean Paul Gaultier hoạt động trên cả hai lĩnh vực thời trang và nước hoa. Sau khi Gaultier từ giã việc thiết kế các bộ sưu tập trình diễn của riêng mình vào năm 2020, nhà mốt đã bước vào một kỷ nguyên đặc biệt với các nhà thiết kế khách mời trước khi bổ nhiệm Duran Lantink làm Giám đốc Sáng tạo thường trực vào năm 2025.2

Nhà mốt định vị các giá trị của mình xoay quanh sự tự do, đa dạng, khác biệt và thể hiện bản thân, trong khi tập đoàn Puig xác định Jean Paul Gaultier là một thương hiệu thời trang và nước hoa thuộc danh mục đầu tư của họ.2

Jean Paul Gaultier sinh năm 1952 tại Pháp và lớn lên ở vùng ngoại ô Paris. Khác với nhiều nhà thiết kế thời trang cao cấp danh tiếng của Pháp, ông không theo học bất kỳ trường lớp thời trang chính quy nào.3

Niềm đam mê thời trang của ông nảy nở từ thuở ấu thơ. Bà nội cùng tủ quần áo của bà, đặc biệt là những chiếc corset, đã trở thành nguồn cảm hứng quan trọng. Ngay từ khi còn là thiếu niên, Gaultier đã vẽ phác thảo và gửi chúng đến các nhà thiết kế danh tiếng.3

Năm 18 tuổi, ông bắt đầu làm trợ lý cho Pierre Cardin vào năm 1970. Sau đó, ông từng cộng tác với các nhà thiết kế như Jacques Esterel và Jean Patou trước khi quay trở lại làm việc cho Cardin. Những trải nghiệm ban đầu này đã giúp ông tiếp cận cả nền thời trang Pháp truyền thống lẫn tư duy thiết kế quốc tế.3

Bước đột phá

Năm 1976, Gaultier trình làng bộ sưu tập đầu tiên tại Paris và bắt đầu xây dựng sự nghiệp thời trang riêng. Ngay từ những tác phẩm đầu tay, phong cách của ông đã tách biệt rõ rệt khỏi dòng thời trang xa xỉ Pháp thông thường.

Thay vì xem nhẹ trang phục đường phố, đồ lót, phong cách punk hay các yếu tố văn hóa bình dân so với haute couture, ông đưa chúng trực tiếp vào thế giới thời trang cao cấp.

Đây cũng trở thành một trong những nguyên tắc nền tảng của thẩm mỹ Gaultier:

Lấy một thứ bình thường, khiêu khích hoặc lệch chuẩn xã hội — và biến nó thành thứ xa xỉ, đáng khao khát và có ý nghĩa văn hóa.

Cách đơn giản nhất để hiểu về Gaultier là ông biến các quy tắc xã hội thành chất liệu thiết kế.

Thời trang truyền thống thường phân tách rạch ròi:

• nam tính và nữ tính
• nội y và trang phục mặc ngoài
• thượng lưu và bình dân
• cái đẹp chuẩn mực và cái khác biệt
• sự trang nhã và sự khiêu khích
• haute couture và streetwear

Gaultier cố tình xóa nhòa và pha trộn các phạm trù này.

Chính nhà mốt mô tả triết lý của ông là sự hòa quyện giữa trang phục, con người, tầng lớp xã hội và giới tính, lấy sự đa dạng và hòa nhập làm trung tâm của vũ trụ thương hiệu.1

Đó là lý do trang phục của Gaultier có thể đồng thời mang lại cảm giác:

gợi cảm + hài hước + thanh lịch + nổi loạn + đậm chất sân khấu.

Chiếc corset

Corset có lẽ là biểu tượng quan trọng bậc nhất của Jean Paul Gaultier.

Về mặt lịch sử, corset gắn liền với việc kiềm chế và định hình cơ thể phụ nữ. Gaultier đã biến đổi món đồ này từ một thứ ẩn giấu bên trong lớp áo thành một trang phục có thể được nhìn thấy, tôn vinh và mặc như trang phục chính.

Các thiết kế corset của ông trở nên đặc biệt nổi tiếng trong thập niên 1980.

Ý tưởng này mang tính cách mạng:

nội y → trang phục mặc ngoài

Thay vì che giấu cấu trúc cơ thể, Gaultier phóng đại nó.

Triết lý này sau đó cũng trở thành trọng tâm trong thiết kế bao bì nước hoa của ông: chai Classique nổi tiếng mang hình dáng một thân hình phụ nữ đang mặc corset.1

Áo ngực hình nón

Áo ngực hình nón (cone bra) được coi là sáng tạo nổi tiếng nhất của Gaultier.

Thiết kế này trở thành biểu tượng toàn cầu khi Madonna mặc chiếc corset hình nón của Gaultier trong Chuyến lưu diễn vòng quanh thế giới Blond Ambition năm 1990 của cô.

Trang phục này là sự kết hợp của:

• kỹ thuật may corset truyền thống
• khuôn ngực được phóng đại
• kỹ thuật cắt may nam tính
• tính gợi dục
• màn trình diễn sân khấu
• quyền lực

Điều quan trọng là thiết kế này không chỉ đơn thuần “gợi cảm”. Nó đã định nghĩa lại mối quan hệ giữa nữ tính, tình dục và quyền lực.

Madonna đã đích thân mời Gaultier thiết kế trang phục cho chuyến lưu diễn, và sự hợp tác của họ trở thành một trong những mối liên kết giữa nhà thiết kế và nghệ sĩ biểu diễn nổi tiếng nhất trong lịch sử thời trang.4

Chiếc áo ngực hình nón sau đó đã trở thành một trong những hình ảnh định hình nên cả thời đại Madonna lẫn văn hóa thời trang thập niên 1990.4

Một biểu tượng nền tảng khác của Gaultier là áo kẻ sọc Breton (marinière).

Chiếc áo thủy thủ Pháp truyền thống thường có các sọc ngang xanh trắng.

Gaultier đã biến món trang phục tiện dụng này thành một dấu ấn đặc trưng của thời trang xa xỉ.

Nó gắn liền với:

• bản sắc Pháp
• hình tượng thủy thủ
• nam tính
• tính gợi dục
• văn hóa lao động bình dân
• phong cách Paris

Đây là một ví dụ xuất sắc cho triết lý thiết kế của Gaultier: lấy một thứ quen thuộc và tái diễn giải nó cho đến khi trở nên khiêu khích.

Gaultier cũng nổi tiếng với việc đặt câu hỏi về các quan niệm truyền thống đối với trang phục nam giới.

Ông giới thiệu váy dành cho nam và liên tục đưa các yếu tố vốn được coi là nữ tính vào trang phục nam.

Thay vì khẳng định:

“Đàn ông phải ăn mặc như đàn ông.”

thời trang của ông thực chất đặt ra câu hỏi:

“Ai là người quyết định trang phục nam giới phải trông như thế nào?”

Trang phục nam của ông thường xuyên kết hợp:

• váy
• corset
• ren
• trang sức
• vải xuyên thấu
• chi tiết nội y
• váy ngắn và kilt
• kỹ thuật cắt may phóng đại

Điều này khiến việc thử nghiệm giới tính trở thành một phần quan trọng trong bản sắc của ông rất lâu trước khi chủ đề này trở nên phổ biến trong ngành thời trang xa xỉ.

Cách tiếp cận của ông không hẳn là xóa bỏ nam tính hay nữ tính. Thay vào đó, ông chơi đùa với cả hai.

Gaultier cũng tạo ra sự khác biệt trong cách ông trình diễn các bộ sưu tập của mình.

Các show diễn của ông nổi tiếng với việc sử dụng những người không nhất thiết phải phù hợp với hình mẫu người mẫu thời trang xa xỉ truyền thống.

Show diễn của ông có sự tham gia của những người với sự đa dạng về:

• độ tuổi
• vóc dáng
• nguồn gốc sắc tộc
• ngoại hình
• bản dạng

Bảo tàng Palais Galliera từng ghi nhận rằng màn ra mắt haute couture năm 1997 của ông diễn ra sau một sự nghiệp mà ở đó ông đã liên tục thách thức các quy chuẩn tuyển chọn và trình diễn thời trang thông thường.4

Điều này kết nối trực tiếp với triết lý hiện tại của nhà mốt: tôn vinh sự khác biệt thay vì che giấu nó.1

Gaultier luôn hoạt động ở ranh giới giữa thời trang và văn hóa đại chúng.

Ông không xem thời trang là thứ chỉ tồn tại trên sàn diễn.

Tác phẩm của ông mở rộng sang:

• âm nhạc
• điện ảnh
• truyền hình
• nghệ thuật trình diễn
• trang phục cho người nổi tiếng
• quảng cáo
• văn hóa đại chúng

Madonna

Mối quan hệ với Madonna là ví dụ nổi tiếng nhất.

Vượt ra ngoài chuyến lưu diễn Blond Ambition, cặp đôi này đã hợp tác nhiều lần, góp phần kiến tạo hình ảnh của Madonna như một trong những biểu tượng thời trang định hình cuối thế kỷ 20.4

Điện ảnh

Gaultier cũng thiết kế trang phục cho nhiều bộ phim bao gồm:

• The City of Lost Children
• The Fifth Element
• Bad Education
• The Skin I Live In

Ông đã làm việc cùng các đạo diễn như Luc Besson và Pedro Almodóvar.5

Đặc biệt, công việc thiết kế trang phục cho The Fifth Element đã trở thành một phần quan trọng tạo nên bản sắc thị giác độc đáo của bộ phim.

Mặc dù Gaultier chủ yếu nổi tiếng qua dòng ready-to-wear, ông cuối cùng đã bước vào thế giới Haute Couture.

Bộ sưu tập haute couture đầu tiên của ông được trình làng vào tháng 1 năm 1997, khoảng 20 năm sau khi ông khởi nghiệp thời trang.6

Sự kiện này có ý nghĩa quan trọng bởi haute couture đại diện cho đỉnh cao của kỹ nghệ may đo truyền thống Pháp.

Nhưng Gaultier không chỉ sao chép lại haute couture truyền thống.

Ông mang ngôn ngữ thiết kế riêng của mình vào đó:

corset + kỹ thuật may đo + streetwear + trang phục lịch sử + nội y + sự hài hước + các tham chiếu văn hóa.

Kết quả là những bộ sưu tập couture vừa tinh xảo tột bậc về mặt kỹ thuật, vừa giữ được tinh thần nổi loạn.

Nước hoa trở thành một trong những mảng kinh doanh quan trọng nhất về mặt thương mại trong vũ trụ Jean Paul Gaultier.

Classique — 1993

Classique, ra mắt năm 1993, là mùi hương đầu tiên của Gaultier.

Chai nước hoa có hình dáng một thân hình phụ nữ cách điệu đang mặc corset, kết nối trực tiếp sản phẩm nước hoa với ngôn ngữ thời trang của ông.

Điều này cực kỳ quan trọng về mặt khái niệm vì chai nước hoa không chỉ đơn thuần là vật chứa đựng.

Chai nước hoa đã trở thành một vật thể thời trang.

Chính Gaultier mô tả Classique được sáng tạo với tham vọng và sự khắt khe tương đương một tác phẩm couture.1

Le Male — 1995

Hai năm sau, Le Male ra đời, trở thành một trong những mùi hương nam dễ nhận diện nhất thập niên 1990.

Bản sắc thị giác của nó gắn liền với hình tượng thủy thủ, một biểu tượng lặp đi lặp lại của Gaultier.

Do đó, vũ trụ nước hoa trở thành phần mở rộng trực tiếp của nhà mốt:

Các chai nước hoa của Gaultier mang tính sân khấu có chủ đích chứ không hề kín đáo. Nhà mốt thậm chí còn nổi tiếng với việc sử dụng lon thiếc kim loại làm bao bì nước hoa, biến một vật dụng rẻ tiền hàng ngày thành một món đồ xa xỉ.1

Trong suốt nhiều năm, Jean Paul Gaultier đã phát triển một số dòng nước hoa quan trọng, bao gồm:

Dành cho nữ / thiên hướng nữ tính

• Classique
• La Belle
• Scandal
• Gaultier Divine

Dành cho nam / thiên hướng nam tính

• Le Male
• Le Beau
• Scandal Pour Homme

Unisex / các biểu đạt khác

• Gaultier²
• nhiều phiên bản giới hạn và đặc biệt

Thương hiệu tiếp tục mở rộng vũ trụ nước hoa của mình. Ví dụ, vào năm 2026, nhà mốt đã giới thiệu Gaultier Divine Couture, được thương hiệu mô tả là một chương mới kết nối nước hoa với haute couture.1

Nếu phải nhận diện Jean Paul Gaultier mà không cần nhìn logo, một số mã nhận diện lặp đi lặp lại sau đây sẽ ngay lập tức tiết lộ điều đó.

Các mã nhận diện chính

⚓ Thủy thủ
Sọc Breton, đồng phục thủy thủ và hình ảnh hàng hải.

🩱 Corset
Một trong những biểu tượng trung tâm của nhà mốt.

🔺 Áo ngực hình nón
Sự phóng đại mang tính biểu tượng đối với đường nét cơ thể phụ nữ.

🥫 Lon thiếc
Một vật dụng bình thường được cố ý biến thành bao bì xa xỉ.

🧑‍🤝‍🧑 Pha trộn giới tính
Trang phục nam và nữ được kết hợp có chủ đích.

🖋 Hình xăm
Hình ảnh cơ thể và họa tiết giống hình xăm trở thành yếu tố thị giác lặp lại.

🎭 Tính sân khấu
Các show diễn thường giống như những màn trình diễn nghệ thuật hơn là buổi trưng bày trang phục đơn thuần.

🔥 Sự khiêu khích
Tính dục và tranh cãi được sử dụng như những công cụ sáng tạo.

🌈 Sự đa dạng
Nhiều vóc dáng, bản dạng và chuẩn mực vẻ đẹp khác nhau được đưa vào vũ trụ thương hiệu.

Điều thú vị là khái niệm xa xỉ của Gaultier khác biệt so với các nhà mốt vốn xây dựng bản sắc dựa trên sự độc quyền và tính kiềm chế.

Triết lý xa xỉ truyền thống có thể nhấn mạnh:

sự hiếm có + tinh tế + di sản + kín đáo

Gaultier bổ sung thêm:

trí tưởng tượng + hài hước + gây sốc + tham chiếu văn hóa + tự do

Đó là lý do tại sao một chiếc lon thiếc, một chiếc áo thủy thủ, một chiếc corset hay một chiếc váy đều có thể trở thành vật thể xa xỉ dưới bàn tay Gaultier.

Thiên tài của ông thường không nằm ở việc phát minh ra một vật thể hoàn toàn mới, mà là thay đổi ý nghĩa của một vật thể sẵn có.

Lịch sử doanh nghiệp hiện đại của Jean Paul Gaultier gắn liền mật thiết với Puig, tập đoàn thời trang và làm đẹp thuộc sở hữu gia đình đến từ Tây Ban Nha.

Puig đã mua lại cổ phần đa số trong nhà mốt Jean Paul Gaultier vào năm 2011. Đến năm 2016, Puig sáp nhập hoàn toàn mảng nước hoa Jean Paul Gaultier vào danh mục đầu tư của mình.2

Ngày nay, Jean Paul Gaultier hoạt động như một phần trong danh mục rộng lớn hơn gồm các thương hiệu thời trang và làm đẹp của Puig.2

Điều này rất quan trọng bởi thương hiệu Jean Paul Gaultier hiện đại đã vượt xa tầm vóc của cá nhân nhà thiết kế: nó giờ đây là một thương hiệu xa xỉ toàn cầu vững chắc với hoạt động kinh doanh lớn trong cả thời trang và nước hoa.

Vào tháng 1 năm 2020, Jean Paul Gaultier đã trình diễn show couture cuối cùng với tư cách là nhà thiết kế trực tiếp chịu trách nhiệm cho các bộ sưu tập của mình.

Show diễn kỷ niệm khoảng 50 năm sự nghiệp của ông và bao gồm hơn 200 bộ trang phục.4

Tuy nhiên, việc nghỉ hưu không đồng nghĩa với sự chấm dứt của nhà mốt.

Thay vào đó, Gaultier đã giới thiệu một mô hình mới.

Bắt đầu từ năm 2021, Jean Paul Gaultier đã mời các nhà thiết kế khác nhau đến để tái diễn giải kho lưu trữ và bản sắc của nhà mốt.

Đây là một mô hình khác thường đối với một nhà mốt xa xỉ lớn.

Thay vì đặt câu hỏi:

“Làm thế nào để bộ sưu tập tiếp theo trông giống như phong cách của người sáng lập?”

nhà mốt thực chất đã hỏi:

“Các nhà thiết kế khác nhau có thể làm gì với vũ trụ Gaultier?”

Các nhà thiết kế tham gia bao gồm những tên tuổi như:

• Chitose Abe
• Glenn Martens
• Olivier Rousteing
• Haider Ackermann
• Simone Rocha
• Julien Dossena

Điều này cho phép các mã nhận diện biểu tượng của thương hiệu liên tục được tái diễn giải thay vì chỉ bị sao chép đơn thuần. Puig mô tả giai đoạn này là một kỷ nguyên hợp tác với sự tham gia của nhiều nhà thiết kế khách mời.2

Vào năm 2025, Jean Paul Gaultier đã bổ nhiệm Duran Lantink làm Giám đốc Sáng tạo thường trực.2

Bộ sưu tập ready-to-wear đầu tiên của ông dự kiến ra mắt tại Paris vào tháng 9 năm 2025, tiếp theo là bộ sưu tập haute couture đầu tiên vào tháng 1 năm 2026.2

Fédération de la Haute Couture et de la Mode hiện liệt kê Duran Lantink là Giám đốc Nghệ thuật của Jean Paul Gaultier.6

Sự kiện này đánh dấu một bước chuyển giao quan trọng:

Jean Paul Gaultier với tư cách nhà thiết kế → Jean Paul Gaultier với tư cách một định chế sáng tạo.

Lantink được kỳ vọng sẽ diễn giải di sản của nhà mốt thay vì chỉ tái tạo lại các tác phẩm gốc của Gaultier.

5

Jean Paul Gaultier quan trọng không chỉ đơn giản vì ông tạo ra những bộ trang phục khác thường.

Đóng góp lớn lao hơn của ông là thay đổi những chủ đề mà thời trang xa xỉ được phép đề cập.

Ông đã đưa các chủ đề như:

• tình dục
• giới tính
• đồng tính luyến ái và thẩm mỹ queer
• văn hóa đường phố
• punk
• trang phục tầng lớp lao động
• sự đa dạng vóc dáng
• sự lão hóa
• người nổi tiếng
• văn hóa đại chúng

vào một môi trường thời trang xa xỉ vốn bảo thủ truyền thống.

Ông cũng chứng minh rằng sự khiêu khích có thể thành công về mặt thương mại.

Những thứ ban đầu dường như gây sốc — corset, váy nam, nội y mặc ngoài, sự gợi dục phóng đại — cuối cùng đã trở thành một phần trong vốn từ vựng của thời trang chính thống.

Nếu Chanel có thể được tóm gọn bằng sự thanh lịch, Dior bằng nữ tính lãng mạn, và Hermès bằng kỹ nghệ thủ công và di sản, thì Jean Paul Gaultier có thể được tóm tắt bằng:

Sự tự do thông qua khiêu khích.

Hoặc, theo ngôn ngữ của chính nhà mốt:

“Liberté, Égalité, Gaultier.”1

Điều quan trọng nhất về Jean Paul Gaultier là thương hiệu này không thực sự xoay quanh một loại trang phục cụ thể nào.

Chiếc corset rất quan trọng.
Hình tượng thủy thủ rất quan trọng.
Áo ngực hình nón rất quan trọng.
Những chai nước hoa rất quan trọng.

Nhưng ẩn sâu dưới tất cả là một ý tưởng nhất quán:

Không gì buộc phải mãi mãi tuân theo những gì xã hội quy định.

Váy nam có thể trở nên bình thường.
Corset có thể trở thành trang phục mặc ngoài.
Đồng phục thủy thủ có thể trở thành haute couture.
Lon thiếc có thể trở thành bao bì xa xỉ.
Một người không phù hợp với chuẩn mực vẻ đẹp thông thường có thể trở thành ngôi sao của một show diễn thời trang.

Chính triết lý đó đã khiến Jean Paul Gaultier trở thành một trong những nhà mốt Pháp định hình nên giai đoạn cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21.

Jean Paul Gaultier là một nhà mốt xa xỉ của Pháp được thành lập vào năm 1976 bởi nhà thiết kế Jean Paul Gaultier. Bản sắc của thương hiệu được xây dựng dựa trên sự nổi loạn, hài hước, tính dục, linh hoạt giới tính, các tham chiếu văn hóa Pháp, corset, hình tượng thủy thủ, cách trình diễn đậm chất sân khấu và sự tôn vinh tính đa dạng. Gaultier trở nên nổi tiếng toàn cầu nhờ các thiết kế như corset và áo ngực hình nón, sự hợp tác với Madonna, cùng các mùi hương như Classique và Le Male.4

Mặc dù người sáng lập đã từ giã việc thiết kế các bộ sưu tập của riêng mình vào năm 2020, nhà mốt vẫn tiếp tục tồn tại như một định chế thời trang sống động. Định hướng sáng tạo hiện tại do Duran Lantink dẫn dắt, biến Jean Paul Gaultier đương đại không còn đơn thuần là nhãn hiệu của một nhà thiết kế cá nhân mà trở thành một vũ trụ sáng tạo được xây dựng quanh triết lý phá vỡ quy tắc nguyên bản của Gaultier.2

1. The designer | Jean Paul Gaultier
2. Duran Lantink appointed new permanent Creative Director of Jean Paul Gaultier
3. Jean-Paul Gaultier – Fashion, Perfume & Facts
4. The Story Behind Madonna’s Iconic Jean Paul Gaultier Cone Bra | Vogue
5. Jean Paul Gaultier – amfAR, The Foundation for AIDS Research
6. JEAN PAUL GAULTIER | FHCM