• Tên đầy đủ: Nokia Corporation
• Ngày thành lập: 12 tháng 5 năm 1865
• Người sáng lập: Fredrik Idestam
• Trụ sở chính: Espoo, Finland
• Lĩnh vực hoạt động: Viễn thông, Hạ tầng mạng, Công nghệ thông tin
• Loại hình doanh nghiệp: Công ty đại chúng
• Niêm yết chứng khoán: Nasdaq Helsinki (NOKIA), Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NOK)
• Phạm vi hoạt động: Toàn cầu
• Quy mô nhân sự: Hàng chục nghìn nhân viên tại hơn 100 quốc gia
• Website chính thức: Nokia2

Giai đoạn đầu (1865 – thập niên 1960)

Nokia được kỹ sư khai khoáng Fredrik Idestam thành lập vào năm 1865 với khởi điểm là một nhà máy bột gỗ ở miền nam Phần Lan. Sau đó, nhà máy thứ hai được xây dựng bên bờ sông Nokianvirta, và tên con sông này đã được chọn làm tên chính thức của công ty.

Trong những thập kỷ tiếp theo, Nokia mở rộng sang nhiều ngành công nghiệp khác nhau, bao gồm:

• Sản phẩm từ giấy
• Hàng cao su (ủng, lốp xe)
• Cáp điện
• Phát điện

Đến giữa thế kỷ 20, Nokia đã trở thành một tập đoàn công nghiệp đa ngành với hoạt động kinh doanh trải rộng trên nhiều lĩnh vực.3

Bước chân vào ngành điện tử (thập niên 1960 – 1980)

Trong suốt thập niên 1960 và 1970, Nokia bắt đầu đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực điện tử và viễn thông. Công ty đã nghiên cứu và phát triển:

• Tổng đài điện thoại
• Thiết bị thông tin vô tuyến
• Hệ thống chuyển mạch số
• Công nghệ truyền thông quân sự và công nghiệp

Những khoản đầu tư chiến lược này đã đặt nền móng vững chắc cho vị thế dẫn đầu của Nokia trong lĩnh vực truyền thông di động sau này.4

Thời kỳ đỉnh cao của điện thoại di động (thập niên 1990 – 2007)

Trong thập niên 1990, Nokia vươn lên trở thành nhà sản xuất điện thoại di động lớn nhất thế giới.

Các cột mốc đáng chú ý trong giai đoạn này bao gồm:

• Sản xuất những mẫu điện thoại GSM đầu tiên trên thị trường
• Ra mắt các thiết bị mang tính biểu tượng như Nokia 3310, Nokia 1100 và Nokia 6600
• Phổ biến hóa dịch vụ nhắn tin SMS
• Giới thiệu trò chơi “Snake” huyền thoại trên điện thoại
• Trở thành biểu tượng của sự bền bỉ và đáng tin cậy trong tâm trí người tiêu dùng

Tại thời kỳ hoàng kim:

• Nokia chiếm hơn một phần ba thị phần điện thoại di động toàn cầu.
• Hàng trăm triệu chiếc điện thoại Nokia được tiêu thụ mỗi năm.
• Nhạc chuông Nokia trở thành một trong những âm thanh dễ nhận biết nhất trên thế giới.5

Thách thức và giai đoạn suy thoái

Cuộc cách mạng smartphone, khởi xướng bởi iPhone của Apple (2007) và các thiết bị Android, đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện ngành công nghiệp di động.

Nokia gặp nhiều khó khăn do:

• Hệ điều hành Symbian dần mất đi lợi thế cạnh tranh.
• Tốc độ phát triển phần mềm chậm hơn so với các nền tảng mới.
• Nhu cầu người tiêu dùng chuyển dịch mạnh mẽ sang smartphone màn hình cảm ứng và hệ sinh thái ứng dụng.

Năm 2011, Nokia quyết định hợp tác với Microsoft và chọn Windows Phone làm nền tảng smartphone chủ lực. Tuy nhiên, chiến lược này không giúp hãng giành lại được thị phần đáng kể.

Đến năm 2014, Microsoft mua lại mảng Thiết bị và Dịch vụ của Nokia. Bản thân Nokia tiếp tục hoạt động như một công ty độc lập, chuyển hướng tập trung vào mạng lưới và công nghệ thay vì sản xuất thiết bị cầm tay.6

Tái cấu trúc và chuyển mình

Sau khi bán đi mảng kinh doanh điện thoại, Nokia đã tái định vị thương hiệu bằng cách tập trung vào:

• Hạ tầng viễn thông
• Công nghệ 4G và 5G
• Mạng quang
• Mạng doanh nghiệp
• Mạng đám mây
• Phần mềm mạng
• Cấp phép bằng sáng chế
• Giải pháp an ninh mạng

Thương vụ mua lại Alcatel-Lucent vào năm 2016 đã củng cố đáng kể vị thế của Nokia trên thị trường viễn thông, đồng thời sáp nhập Bell Labs vào tập đoàn, bổ sung thêm một trong những viện nghiên cứu danh giá nhất thế giới.7

Nokia ngày nay không còn là nhà sản xuất điện thoại di động đơn thuần. Thay vào đó, tập đoàn phát triển các công nghệ cốt lõi giúp vận hành mạng lưới truyền thông trên phạm vi toàn cầu.

Các mảng kinh doanh chính bao gồm:

• Mạng di động
• Hạ tầng mạng
• Dịch vụ Đám mây và Mạng
• Mạng quang
• Băng rộng cố định
• Mạng công nghiệp
• An ninh mạng
• Cấp phép và Công nghệ

Khách hàng của Nokia bao gồm:

• Các nhà mạng di động
• Cơ quan chính phủ
• Doanh nghiệp
• Nhà cung cấp dịch vụ internet
• Đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu
• Các công ty điện toán đám mây

Thiết bị của Nokia hiện hỗ trợ hàng tỷ thuê bao di động trên toàn cầu và được triển khai tại hơn 150 quốc gia.8

Mặc dù điện thoại mang thương hiệu Nokia vẫn được bày bán tại một số thị trường, các sản phẩm này được thiết kế và phân phối dưới dạng cấp phép thương hiệu chứ không còn do Nokia Corporation trực tiếp sản xuất. Thương hiệu Nokia vẫn được người tiêu dùng ghi nhận nhờ độ bền và thời lượng pin tốt, tuy nhiên hoạt động kinh doanh cốt lõi của tập đoàn giờ đây là hạ tầng viễn thông thay vì thiết bị tiêu dùng.9

Thông qua Bell Labs và các tổ chức nghiên cứu nội bộ, Nokia đã có nhiều đóng góp quan trọng cho khoa học và kỹ thuật.

Những phát minh và đổi mới tiêu biểu gắn liền với Nokia và Bell Labs bao gồm:

• Transistor
• Lý thuyết thông tin
• Hệ điều hành UNIX
• Ngôn ngữ lập trình C
• C++
• Công nghệ truyền thông di động
• Tiến bộ trong cáp quang
• Công nghệ không dây MIMO
• Công nghệ mạng 5G

Các nghiên cứu liên quan đến Bell Labs đã vinh dự nhận được nhiều giải thưởng Nobel, giải Turing, giải Emmy cùng nhiều danh hiệu cao quý khác.10

Năm 2023, Nokia đã công bố bộ nhận diện thương hiệu mới với logo và phong cách hình ảnh được làm mới, phản ánh quá trình chuyển đổi từ một thương hiệu điện thoại di động tiêu dùng sang tập đoàn chuyên sâu về hạ tầng số, mạng lưới và công nghệ dành cho doanh nghiệp cũng như nhà cung cấp dịch vụ.11

Nokia được đánh giá rộng rãi là một trong những công ty công nghệ có sức ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử hiện đại. Những chiếc điện thoại phổ thông bền bỉ của hãng đã trở thành biểu tượng văn hóa, trong khi bước chuyển mình thành công sang lĩnh vực mạng lưới giúp Nokia duy trì vị thế tiên phong trong hạ tầng truyền thông toàn cầu. Ngày nay, Nokia tiếp tục đóng vai trò then chốt trong các công nghệ hỗ trợ 5G, mạng đám mây, kết nối trung tâm dữ liệu sẵn sàng cho AI, cũng như hoạt động nghiên cứu cho các thế hệ truyền thông tương lai.

1. Our history | Nokia.com
2. We are Nokia | Nokia.com
3. Lord of the ringtones: Nokia celebrates pop-culture status by opening design archive
4. History | Nokia.com
5. Nokia Phones: What You Need To Know About Nokia Androids
6. Corporate news
7. nok-20241231
8. sec.gov
9. Nokia History | Nokia.com
10. Annual Report 2025 | Nokia.com
11. Nokia History | Nokia.com