Robi chủ yếu được biết đến là một thương hiệu viễn thông di động, tuy nhiên định vị của hãng đã dần chuyển dịch sang mô hình công ty dịch vụ số toàn diện thay vì chỉ đơn thuần là nhà cung cấp dịch vụ điện thoại.

Đối với khách hàng cá nhân, hệ sinh thái dịch vụ bao gồm:

• Dịch vụ thoại di động
• Internet di động và băng thông rộng
• Kết nối mạng 2G, 4G và 5G
• Thuê bao trả trước và trả sau
• eSIM
• Chuyển vùng quốc tế (roaming)
• Giải trí số
• Dịch vụ tài chính số
• Chăm sóc khách hàng và tự phục vụ qua kênh số

Đối với khối doanh nghiệp, Robi cung cấp các giải pháp chuyên sâu như kết nối hạ tầng, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu, an ninh mạng, Internet vạn vật (IoT) và truyền thông dựa trên nền tảng đám mây. Bản thân Robi cũng xác định lộ trình phát triển của mình là quá trình chuyển đổi để trở thành một doanh nghiệp số thực thụ tại Bangladesh.2

Trong tiếng Bengal, Robi (রবি) mang ý nghĩa là mặt trời hoặc ánh nắng. Tên gọi này hàm chứa sự liên tưởng đến ánh sáng, năng lượng, tinh thần lạc quan và sức sống mãnh liệt.

Việc tái định vị thương hiệu từ AKTEL sang Robi vào năm 2010 đi kèm với bộ nhận diện thị giác mới, gắn liền với hệ thống thương hiệu tập đoàn của Axiata.3 Chiến lược này nhằm tạo ra một bản sắc riêng biệt: Robi vừa mang đậm nét văn hóa Bangladesh, vừa là một phần không thể thiếu của tập đoàn viễn thông châu Á rộng lớn hơn.

Giai đoạn 1997–2010: AKTEL

Lịch sử của Robi bắt đầu từ năm 1997, khi doanh nghiệp khởi động hoạt động tại Bangladesh dưới tên pháp lý Telekom Malaysia International (Bangladesh) và sử dụng thương hiệu tiêu dùng AKTEL.

Ban đầu, công ty được phát triển dưới hình thức liên doanh giữa Telekom Malaysia và các đối tác kinh doanh Bangladesh. Đến năm 2007, AK Khan & Company rút lui khỏi liên doanh bằng cách bán lại cổ phần cho tập đoàn NTT DoCoMo của Nhật Bản.4

Trong giai đoạn này, công ty đã xây dựng nền tảng vững chắc để trở thành một trong những nhà mạng di động tư nhân hàng đầu tại Bangladesh.

Năm 2010: Chuyển đổi từ AKTEL sang Robi

Bước ngoặt quan trọng diễn ra vào ngày 28 tháng 3 năm 2010, khi AKTEL chính thức được đổi tên thành Robi và pháp nhân công ty trở thành Robi Axiata Limited.

Sự kiện tái định vị này nằm trong chiến lược củng cố mảng viễn thông của Axiata trên toàn châu Á. Robi áp dụng bộ nhận diện thị giác của Axiata và bắt đầu xây dựng hình ảnh thương hiệu hiện đại, gần gũi hơn với người tiêu dùng.5

Đây được xem là thời điểm khai sinh ra thương hiệu Robi theo diện mạo hiện đại.

Một trong những sự kiện mang tính bước ngoặt trong lịch sử Robi là thương vụ sáp nhập với Airtel Bangladesh.

Trước đó, Airtel đã thâm nhập thị trường Bangladesh thông qua việc mua lại hoạt động của Warid Telecom và vận hành như một thương hiệu viễn thông độc lập.

Vào ngày 16 tháng 11 năm 2016, Airtel Bangladesh chính thức sáp nhập vào Robi. Thay vì xóa bỏ nhận diện Airtel, công ty hợp nhất vẫn giữ nguyên Airtel như một thương hiệu sản phẩm/tiêu dùng riêng biệt trực thuộc Robi Axiata.4

Thương vụ này giúp quy mô của Robi tăng vọt, củng cố vị thế là nhà mạng di động lớn thứ hai tại Bangladesh.

Tóm tắt quá trình chuyển đổi thương hiệu:

AKTEL → Robi → Robi + Airtel

Hiện nay, Robi Axiata chịu sự kiểm soát của tập đoàn viễn thông Malaysia Axiata Group.

Cơ cấu sở hữu chính của công ty bao gồm:

• Axiata Investments (Labuan) Limited — 61,82%
• Bharti International (Singapore) Pte. Ltd. — 28,18%
• Các cổ đông khác/công chúng — khoảng 10%

Thông tin công bố cổ đông của Robi xác nhận tỷ lệ nắm giữ 61,82% của Axiata và 28,18% của Bharti.5

Điều này tạo nên một bản sắc doanh nghiệp đặc thù: một thương hiệu tiêu dùng Bangladesh được hậu thuẫn bởi hai tập đoàn viễn thông lớn của châu Á.

Axiata là tập đoàn viễn thông lớn có trụ sở tại Malaysia.

Robi nằm trong danh mục đầu tư viễn thông khu vực của Axiata, bên cạnh các nhà mạng lớn tại các thị trường như Malaysia, Sri Lanka, Campuchia và Indonesia.

Mối quan hệ này mang lại cho Robi quyền tiếp cận các nguồn lực của tập đoàn mẹ, bao gồm:

• Chuyên môn công nghệ
• Năng lực đầu tư tài chính
• Kinh nghiệm quản lý viễn thông
• Am hiểu thị trường khu vực
• Khả năng triển khai dịch vụ số

Nhờ đó, Robi không chỉ định vị mình là một nhà mạng nội địa mà còn là một phần của hệ sinh thái viễn thông châu Á rộng lớn hơn.6

Viễn thông tiêu dùng

Kết nối di động vẫn là mảng kinh doanh cốt lõi truyền thống của Robi.

Các nhóm dịch vụ chính bao gồm:

Dịch vụ thoại

• Gọi nội mạng và ngoại mạng trong nước
• Gọi quốc tế
• Thuê bao trả trước
• Thuê bao trả sau
• Các gói cước thoại ưu đãi

Dịch vụ Internet

• Dữ liệu di động
• Mạng 4G/LTE
• Mạng 5G
• Các gói dữ liệu
• Băng thông rộng di động

Kết nối số

• eSIM
• Chuyển vùng quốc tế (Roaming)
• Tự chăm sóc tài khoản qua ứng dụng/web
• Nạp tiền trực tuyến
• Hỗ trợ khách hàng qua kênh số

Website hiện tại của Robi cũng tích hợp đầy đủ các tiện ích mua gói dữ liệu, đăng ký roaming và hỗ trợ trực tuyến.7

Robi đã trải qua nhiều thế hệ công nghệ mạng di động khác nhau.

2G

Đây là nền tảng ban đầu của mạng lưới, chủ yếu hỗ trợ:

• Thoại
• Tin nhắn SMS
• Dữ liệu cơ bản

3G

Robi triển khai dịch vụ 3G khi nhu cầu sử dụng internet di động tại Bangladesh bắt đầu bùng nổ.

4G / 4.5G

Mạng 4G trở thành trụ cột chiến lược của Robi, mở ra khả năng:

• Truy cập internet tốc độ cao
• Phát video trực tuyến
• Sử dụng mạng xã hội
• Trải nghiệm ứng dụng di động
• Tiếp cận dịch vụ tài chính số

Robi đã nhấn mạnh việc phủ sóng dịch vụ 4.5G trên phạm vi toàn quốc cùng tham vọng kết nối xuyên suốt lãnh thổ Bangladesh.8

5G

Tiếp nối đà phát triển, Robi đã tiến lên thế hệ mạng 5G, đánh dấu bước chuyển mình từ nhà mạng truyền thống sang doanh nghiệp cung cấp kết nối tiên tiến và dịch vụ số. Các ghi nhận ngành gần đây cho thấy Robi đã triển khai thương mại hóa mạng 5G tại Bangladesh.9

Một đặc điểm đáng chú ý trong mô hình kinh doanh là Robi Axiata đóng vai trò pháp nhân công ty, trong khi Robi và Airtel hoạt động như các thương hiệu tiêu dùng riêng biệt.

Robi

Là thương hiệu chủ lực và chính yếu.

Định vị thương hiệu thường nhấn mạnh các yếu tố:

• Sự kết nối
• Giới trẻ
• Phong cách sống số
• Đổi mới sáng tạo
• Bản sắc Bangladesh

Airtel

Sau thương vụ sáp nhập năm 2016, Airtel vẫn được duy trì như một thương hiệu tiêu dùng độc lập dưới trướng Robi Axiata tại Bangladesh.10

Chiến lược này cho phép công ty tiếp cận các phân khúc thị trường khác nhau mà không làm lãng phí giá trị thương hiệu mà Airtel đã dày công xây dựng trước đó.

Robi đang ngày càng vượt ra khỏi khái niệm truyền thống về một nhà mạng viễn thông.

Tài liệu doanh nghiệp của công ty mô tả chiến lược xoay quanh việc trở thành một doanh nghiệp số, lấy kết nối làm nền tảng cốt lõi.

Hệ sinh thái mở rộng bao gồm các lĩnh vực:

• Giải trí số
• Công nghệ tài chính (Fintech)
• Thương mại điện tử
• Giáo dục
• Điện toán đám mây
• Trung tâm dữ liệu
• An ninh mạng
• Internet vạn vật (IoT)
• Phần mềm doanh nghiệp

Robi cũng đã phát triển hoặc hỗ trợ nhiều nền tảng số thông qua các công ty con và đơn vị liên kết.11

Một trong những sáng kiến số và xã hội nổi bật nhất của Robi là Robi-10 Minute School, một nền tảng giáo dục trực tuyến.

Dự án này trở nên đặc biệt quan trọng trong giai đoạn đại dịch COVID-19, khi các trường học vật lý buộc phải đóng cửa.

Báo cáo doanh nghiệp của Robi mô tả 10 Minute School là trường học số lớn nhất Bangladesh, với phạm vi tiếp cận rộng khắp đến học sinh ở độ tuổi đến trường và các thí sinh ôn thi quốc gia.12

Sáng kiến này là một phần quan trọng trong bản sắc thương hiệu, minh chứng cho nỗ lực gắn liền viễn thông với giáo dục, phổ cập số và phát triển xã hội thay vì chỉ tập trung vào việc bán gói cước di động.

Robi thường xuyên quảng bá hình ảnh gắn liền với sự đổi mới công nghệ và dẫn dắt ngành.

Các sáng kiến nổi bật được nêu trong báo cáo doanh nghiệp bao gồm:

• Phủ sóng dịch vụ 4.5G tại toàn bộ 64 quận huyện
• Triển khai công nghệ VoLTE
• Thử nghiệm mạng 5G
• Phát triển giáo dục số qua Robi-10 Minute School
• Mở rộng dịch vụ tài chính di động
• Xây dựng giải pháp doanh nghiệp số

Robi mô tả những thành tựu này là một phần của chiến lược “nhân bản hóa công nghệ” và phổ cập dịch vụ số đến đông đảo người dân.13

Xét về mặt thương hiệu, Robi chiếm giữ một vị thế độc đáo tại Bangladesh.

Thương hiệu này là sự giao thoa của ba bản sắc:

1. Tính địa phương

Tên gọi Robi mang gốc gác tiếng Bengal và thương hiệu gắn bó mật thiết với văn hóa Bangladesh.

2. Trẻ trung và số hóa

Robi có lịch sử đầu tư mạnh mẽ vào giải trí, giáo dục, sản phẩm số, mạng xã hội và internet di động.

3. Tầm vóc quốc tế

Quyền sở hữu của Axiata và mối quan hệ chiến lược với Bharti Airtel mang lại nền tảng viễn thông đa quốc gia vững chắc.

Do đó, tuyên ngôn thương hiệu cốt lõi có thể tóm gọn là:

Một thương hiệu kết nối số mang bản sắc Bangladesh, được hậu thuẫn bởi các tập đoàn viễn thông hàng đầu châu Á.

Tài liệu doanh nghiệp của Robi nhấn mạnh các chủ đề xuyên suốt:

• Lấy khách hàng làm trung tâm
• Đổi mới sáng tạo
• Phổ cập số
• Hiệu suất vượt trội
• Liêm chính
• Bền vững
• Quản trị có trách nhiệm

Giá trị cốt lõi được công bố bao gồm “Hiệu suất vượt trội và Liêm chính tuyệt đối”, song hành cùng triết lý vận hành đặt khách hàng ở vị trí trung tâm.14

Tính bền vững đã trở thành một cấu phần không thể thiếu trong bản sắc doanh nghiệp của Robi.

Khung phát triển bền vững hiện tại được tổ chức quanh bốn trụ cột chính:

1. Thúc đẩy xã hội số
2. Thúc đẩy kinh tế xanh
3. Phát triển con người và cộng đồng
4. Tăng cường quản trị và quản lý rủi ro

Robi khẳng định phát triển bền vững được lồng ghép vào chiến lược kinh doanh tổng thể chứ không chỉ dừng lại ở các hoạt động trách nhiệm xã hội (CSR) tách biệt.15

Robi đã tham gia vào nhiều sáng kiến đa dạng liên quan đến:

• Giáo dục
• Xóa mù công nghệ số
• Phổ cập tài chính
• Ứng phó đại dịch COVID-19
• Thông tin công cộng
• Khả năng tiếp cận số
• Phát triển cộng đồng

Một ví dụ điển hình là đầu số 333, đường dây nóng cung cấp thông tin và dịch vụ công quốc gia của Bangladesh. Robi đã hỗ trợ phát triển và vận hành nền tảng này, đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn đại dịch COVID-19 bùng phát.16

Robi Axiata vận hành như một hệ sinh thái đa dạng chứ không chỉ là một thương hiệu di động đơn lẻ.

Hệ sinh thái doanh nghiệp bao gồm các công ty con và đơn vị liên kết hoạt động trong các lĩnh vực:

• Dịch vụ CNTT
• Nền tảng số
• Công nghệ tài chính
• Giải trí
• Công nghệ doanh nghiệp
• Hạ tầng

Một công ty con đáng chú ý là RedDot Digital, chuyên cung cấp giải pháp phát triển phần mềm, điện toán đám mây, IoT, dịch vụ tài chính di động, hệ thống doanh nghiệp và các giải pháp công nghệ khác.17

Robi được công nhận rộng rãi là nhà mạng di động lớn thứ hai tại Bangladesh, xếp sau Grameenphone và cạnh tranh trực tiếp với các nhà mạng như Banglalink hay Teletalk.

Quy mô của công ty đã tăng trưởng đáng kể nhờ mở rộng mạng lưới hữu cơ và đặc biệt là thông qua thương vụ sáp nhập Airtel năm 2016.18

Lợi thế cạnh tranh của Robi được xây dựng dựa trên sự kết hợp:

Mạng lưới + Giá cước + Dữ liệu + Dịch vụ số + Thương hiệu

thay vì chỉ dựa vào dịch vụ viễn thông thoại đơn thuần.

Robi là công ty niêm yết đại chúng tại Bangladesh.

Cổ phiếu của công ty được giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán Dhaka (DSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Chittagong (CSE).

Việc chuyển đổi sang mô hình công ty đại chúng cũng giải thích cho tên gọi pháp lý hiện tại Robi Axiata PLC. Báo cáo cổ đông cho thấy sự hiện diện của nhóm cổ đông sáng lập với tỷ lệ lớn, bên cạnh các cổ đông tổ chức và công chúng.19

Hệ thống nhận diện thị giác của Robi gắn liền với tông màu đỏ/cam đặc trưng của Axiata cùng biểu tượng hình tròn trừu tượng độc đáo.

Hệ thống thị giác này truyền tải các thông điệp:

• Năng lượng
• Sự kết nối
• Chuyển động
• Công nghệ
• Tinh thần lạc quan

Đợt tái định vị năm 2010 đặc biệt quan trọng vì nó đã thay thế nhận diện AKTEL cũ kỹ bằng một ngôn ngữ thị giác hiện đại và nhất quán hơn trên bình diện quốc tế.20

Tầm quan trọng của Robi không chỉ nằm ở quy mô của một nhà mạng lớn, mà còn ở vai trò nền tảng của viễn thông đối với nền kinh tế số Bangladesh.

Thông qua mạng lưới và các mảng kinh doanh số, Robi tham gia sâu vào:

• Truyền thông di động
• Truy cập Internet
• Thương mại số
• Giáo dục số
• Phổ cập tài chính
• Công nghệ doanh nghiệp
• Internet vạn vật (IoT)
• Dịch vụ đám mây
• Giải trí số

Theo nghĩa đó, quá trình tiến hóa của Robi phản chiếu chính xác sự phát triển của ngành viễn thông Bangladesh:

Nhà mạng điện thoại → Nhà cung cấp internet di động → Công ty dịch vụ số → Hệ sinh thái số.

Các mốc lịch sử trên được trích xuất từ tài liệu doanh nghiệp của Robi/Axiata và hồ sơ ngành.21

Sự phân biệt này rất hữu ích cho mục đích nghiên cứu kinh doanh, tiếp thị hoặc học thuật.

Robi = thương hiệu tiêu dùng

Robi Axiata PLC = pháp nhân/công ty hợp pháp

Ví dụ, khách hàng thường nói:

“Tôi dùng mạng Robi.”

Nhưng thực thể pháp lý cung cấp dịch vụ là:

Robi Axiata PLC

Cùng một pháp nhân này cũng vận hành thương hiệu tiêu dùng Airtel tại Bangladesh.22

Câu chuyện của Robi về bản chất là một quá trình chuyển đổi liên tục.

Khởi đầu năm 1997 như một nhà mạng di động khá truyền thống dưới tên AKTEL, đợt tái định vị năm 2010 đã biến nó thành Robi, mang lại bản sắc Bangladesh rõ nét hơn đồng thời hòa nhập vào danh mục viễn thông khu vực của Axiata.

Thương vụ sáp nhập Airtel năm 2016 sau đó đã tạo ra bước nhảy vọt về quy mô. Kể từ đó, công ty không ngừng vươn ra ngoài phạm vi viễn thông để lấn sân sang giáo dục, giải trí, dịch vụ tài chính, công nghệ doanh nghiệp, điện toán đám mây, IoT và các mảng kinh doanh số khác.

Ngày nay, Robi có thể được hiểu chính xác nhất là:

Một thương hiệu viễn thông và dịch vụ số lớn tại Bangladesh, thuộc quyền sở hữu và kiểm soát của Axiata, với bề dày lịch sử trải dài từ thời kỳ AKTEL, đợt tái định vị Robi năm 2010 cho đến thương vụ sáp nhập Airtel năm 2016.

Quá trình tiến hóa thương hiệu dài hạn có thể tóm tắt như sau:

AKTEL → Robi → Robi + Airtel → Robi Số

Chính sự chuyển mình không ngừng này đã đưa Robi trở thành một trong những thương hiệu doanh nghiệp quan trọng và dễ nhận diện nhất tại Bangladesh.

1. Robi (company)
2. 1. Details of shareholding (segregate with sponsors/directors, institutions and general Shareholders
3. About UsAbbas AliLIVE248Thanks to social media
4. Airtel Bangladesh
5. Bharti Airtel
6. Axiata
7. My Robi
8. My Robi
9. My Robi
10. Directors’ Report of Robi Axiata Limited
11. Ensuring Responsible Governance
12. Integrated Annual Report
13. My Robi
14. Telecommunications in Bangladesh
15. ROBI AXIATA PLC.
16. Robi Axiata – Wikidata
17. My Robi
18. Category:Robi (company) – Wikimedia Commons
19. Robi Shop Company Wiki/Founding Date, Services, Members, Details & More
20. Robi – Bharatpedia
21. โรบี้ (บริษัท) | วิกิภาษาไทย
22. Robi (company) | วิกิภาษาไทย