Jelly Babies là một loại bánh kẹo truyền thống của Anh, có kết cấu dẻo mềm, được phủ một lớp đường bên ngoài và tạo hình giống những em bé mũm mĩm. Đây là một trong những loại kẹo cổ điển nổi tiếng nhất tại Vương quốc Anh và gắn liền với thương hiệu Bassett’s, hiện thuộc dòng sản phẩm Maynards Bassetts do tập đoàn Mondelēz International sở hữu.1

Mặc dù tên gọi Jelly Babies thường được sử dụng như thể chỉ một thương hiệu duy nhất, nhưng chính xác hơn đây là tên của một dòng sản phẩm bánh kẹo được nhiều nhà sản xuất khác nhau chế biến. Trong đó, Bassett’s là thương hiệu thương mại có lịch sử lâu đời và nổi bật nhất gắn liền với sản phẩm này.2

Cần lưu ý rằng “Jelly Baby” không phải là một thương hiệu độc lập đơn lẻ được công nhận toàn cầu. Tên gọi này chủ yếu đề cập đến món kẹo dẻo Jelly Babies của Anh. Hiện nay, Mondelēz liệt kê sản phẩm Bassett’s Jelly Babies nằm trong hệ thống thương hiệu Maynards Bassetts.

Mondelēz xác định thương hiệu Bassett’s khởi nguồn từ Sheffield vào năm 1842 và liệt kê Bassett’s Jelly Babies là một trong những sản phẩm tiêu biểu của hãng.

Nguồn gốc

Lịch sử của Jelly Babies bắt đầu từ rất lâu trước khi thương hiệu Bassett’s ra đời. Loại kẹo này thường được truy nguyên về vùng Lancashire, nước Anh, trong thế kỷ 19. Các tài liệu lịch sử cho thấy những viên kẹo hình em bé tương tự đã được bán dưới những cái tên như “Unclaimed Babies” (Những đứa trẻ vô thừa nhận). Một trong những câu chuyện phổ biến nhất về nguồn gốc cho rằng chúng được phát minh vào năm 1864 tại xưởng Fryers of Lancashire, bởi một người nhập cư gốc Áo làm việc tại đây.

Ban đầu, kẹo không được gọi là “Jelly Babies”. Thuật ngữ này đã thay đổi qua nhiều thập kỷ khi các nhà sản xuất và địa phương khác nhau tiếp thị kẹo thạch hình em bé dưới nhiều tên gọi khác nhau.

Đến năm 1885, các quảng cáo về kẹo hình em bé đã xuất hiện tại London, chứng tỏ khái niệm này đã trở nên quen thuộc tại Anh từ thời Victoria.

Bassett’s và sự ra đời của Jelly Baby hiện đại

Chương quan trọng nhất trong lịch sử sản phẩm bắt đầu với George Bassett & Co., công ty bánh kẹo tại Sheffield do George Bassett thành lập năm 1842.

Bassett’s bắt đầu sản xuất phiên bản kẹo riêng vào năm 1918. Thay vì gọi ngay là Jelly Babies, công ty đã tiếp thị chúng dưới tên “Peace Babies” (Những em bé hòa bình).

Tên gọi này gắn liền với sự kiện Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, nhằm phản ánh niềm vui hòa bình trở lại.3

Thời điểm ra mắt đã tạo nên sự khác biệt đặc biệt: Bassett’s đã chuyển hóa một loại kẹo địa phương cũ kỹ thành một sản phẩm quốc gia được công nhận rộng rãi về mặt thương mại.

Dòng thời gian

• 1864: Kẹo dạng Jelly Baby được truy nguyên về Fryers of Lancashire.
• 1885: Quảng cáo lịch sử ghi nhận sự hiện diện của kẹo hình em bé tại Anh.
• 1918: Bassett’s bắt đầu sản xuất phiên bản riêng với tên Peace Babies.
• Chiến tranh thế giới thứ hai: Việc sản xuất bị đình trệ do thiếu hụt nguyên liệu thời chiến.
• 1953: Sản phẩm trở lại thị trường với tên gọi Jelly Babies.5
• Thập niên 1960: Jelly Babies gắn bó mật thiết với văn hóa đại chúng Anh.
• 1989: Bassett’s sáp nhập vào Cadbury Schweppes.
• Thập niên 2000: Sản phẩm thay đổi thành phần và màu sắc, chuyển sang sử dụng màu tự nhiên.
• 2016: Các sản phẩm của Bassett’s và Maynards được hợp nhất dưới thương hiệu Maynards Bassetts.4

Từ Peace Babies đến Jelly Babies

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, quá trình sản xuất bị gián đoạn do tình trạng khan hiếm và chế độ phân phối nhu yếu phẩm.

Sau chiến tranh, sản phẩm dần quay lại thị trường. Năm 1953, Bassett’s tái ra mắt loại kẹo này dưới cái tên nổi tiếng ngày nay là Jelly Babies.5

Sự kiện tái ra mắt này có ý nghĩa quan trọng vì nó đã thiết lập nên tên gọi đồng nghĩa với sản phẩm tại Anh. Do đó, cần phân biệt rõ:

Jelly Babies với tư cách là một loại kẹo đã xuất hiện trước Bassett’s, nhưng Bassett’s đóng vai trò then chốt trong việc kiến tạo nên sản phẩm Jelly Babies thương mại hiện đại.

Jelly Babies là những viên kẹo dẻo nhỏ, mềm, được đúc khuôn thành hình dáng em bé dễ nhận biết.

Chúng thường có các đặc điểm sau:

• Kết cấu mềm, dai
• Lớp phủ bên ngoài bằng đường hoặc tinh bột
• Màu sắc rực rỡ
• Hương vị trái cây đa dạng
• Đường viền hình em bé đặc trưng

Jelly Babies truyền thống tại Anh thường được làm từ gelatin, do đó các phiên bản thông thường không phù hợp với người ăn chay.

Lớp phủ tinh bột có mục đích thực tiễn trong sản xuất: tinh bột được dùng trong quá trình tạo khuôn để giúp kẹo tách ra dễ dàng. Một phần tinh bột sẽ còn sót lại trên thành phẩm.6

Một trong những nét đặc sắc nhất của sản phẩm Bassett’s hiện đại là mỗi viên kẹo màu sắc khác nhau đều mang một cá tính riêng biệt, chứ không chỉ đơn thuần là sự khác biệt về màu.

Bassett’s đã giới thiệu các nhân vật em bé với màu sắc, hình dáng và hương vị riêng biệt. Các nhân vật được ghi nhận bao gồm:

Việc phân hóa hình dáng và tính cách nhân vật là một cải tiến được giới thiệu khoảng năm 1989; trước đó, các viên Jelly Babies khác màu thường có chung một kiểu dáng cơ bản.

Điều này đã nâng tầm sản phẩm vượt xa khái niệm kẹo dẻo thông thường: từng viên kẹo trở thành những nhân vật có cá tính thay vì chỉ là kẹo nhiều màu.

Nhận diện thị giác của Jelly Babies được xây dựng dựa trên ba yếu tố cốt lõi:

1. Hình dáng em bé

Đường viền hình em bé là tài sản thị giác định danh. Khác với gấu dẻo, sâu dẻo, chai cola hay các hình dáng kẹo dẻo phổ biến khác, Jelly Babies sử dụng hình tượng con người.

2. Màu sắc

Màu sắc rực rỡ giúp sản phẩm dễ dàng nhận diện và phân biệt hương vị.

3. Cá tính

Các nhân vật em bé riêng biệt mang lại cho sản phẩm một bản sắc vui tươi. Điều này khiến Jelly Babies đặc biệt phù hợp với định vị hướng tới gia đình và gợi nhớ ký ức tuổi thơ.

Kết quả là một bản sắc thương hiệu/sản phẩm kết hợp giữa truyền thống Anh + hoài niệm tuổi thơ + sự hài hước + thiết kế nhân vật sinh động.

Bassett’s ban đầu là một công ty bánh kẹo độc lập của Anh. Lịch sử doanh nghiệp của hãng sau đó gắn liền với nhiều tập đoàn bánh kẹo lớn.

Bassett’s

George Bassett thành lập cơ sở kinh doanh bánh kẹo tại Sheffield vào năm 1842. Công ty đã phát triển thành một nhà sản xuất bánh kẹo quan trọng tại Anh.

Cadbury Schweppes

Năm 1989, Bassett’s được Cadbury Schweppes mua lại.

Mondelēz International

Sau quá trình tái cấu trúc mảng kinh doanh của Cadbury, thương hiệu này cuối cùng trở thành một phần của Mondelēz International.

Năm 2016, các sản phẩm của Bassett’s được hợp nhất với Maynards dưới danh tính Maynards Bassetts.7

Ngày nay, Mondelēz mô tả Maynards Bassetts là một hệ thống thương hiệu kẹo đường tại Anh với lịch sử từ năm 1842, bao gồm cả Bassett’s Jelly Babies.8

Sự phân biệt này cần được nhấn mạnh vì rất dễ gây nhầm lẫn.

• Jelly Babies = một danh mục/loại kẹo.
• Bassett’s Jelly Babies = phiên bản có thương hiệu nổi tiếng gắn liền với Bassett’s.

Ngoài ra còn có các nhà sản xuất khác. Ví dụ, Jelly Babies cũng được sản xuất dưới các thương hiệu thương mại khác như Haribo hay nhãn hàng riêng của siêu thị.

Do đó, việc mô tả Jelly Babies đơn thuần là một “thương hiệu” là chưa hoàn toàn chính xác. Mô tả chuẩn xác hơn sẽ là:

Jelly Babies là một danh mục sản phẩm bánh kẹo của Anh, trong đó Bassett’s là phiên bản có thương hiệu nổi bật nhất về mặt lịch sử.

Jelly Babies có vị trí đặc biệt nổi bật trong văn hóa đại chúng Anh đối với một sản phẩm bánh kẹo.

The Beatles

Trong thời kỳ đỉnh cao của Beatlemania, người hâm mộ đã ném Jelly Babies về phía The Beatles trong các buổi hòa nhạc sau khi biết tay guitar George Harrison thích loại kẹo này.

Điều này tạo nên một mối liên hệ độc đáo giữa món kẹo và một trong những ban nhạc nổi tiếng nhất nước Anh.

Hiện tượng này diễn ra dai dẳng đến mức The Beatles được cho là đã phàn nàn về việc bị ném kẹo trong lúc biểu diễn.

Doctor Who

Có lẽ mối liên hệ hư cấu nổi tiếng nhất là với loạt phim khoa học viễn tưởng Doctor Who của Anh.

Jelly Babies gắn bó mật thiết với Doctor thứ tư, do Tom Baker thủ vai.

Thói quen mời Jelly Babies của nhân vật Doctor đã trở thành một trong những nét tính cách dễ nhận biết nhất, góp phần biến món kẹo thành một biểu tượng văn hóa đại chúng Anh.

Từ góc độ thương hiệu, đây là một trường hợp thú vị: một sản phẩm bánh kẹo khá bình thường đã trở thành biểu tượng văn hóa dễ nhận biết nhờ sự xuất hiện lặp đi lặp lại trong một nhượng quyền truyền hình lớn.

Về mặt lịch sử, Jelly Babies thường được định vị là một loại kẹo Anh Quốc vui tươi, dành cho gia đình và giàu tính hoài niệm.

Sản phẩm chiếm giữ một vị trí thú vị trên thị trường bánh kẹo:

Kẹo truyền thống
↓
Hoài niệm tuổi thơ
↓
Sản phẩm dựa trên nhân vật
↓
Sự công nhận từ văn hóa đại chúng
↓
Thị trường kẹo dẻo/bánh kẹo hiện đại

Thay vì chỉ dựa vào hương vị, bản sắc cạnh tranh của sản phẩm đến phần lớn từ hình dáng, di sản và các liên tưởng văn hóa.

Jelly Babies truyền thống là một loại kẹo dẻo làm từ gelatin.

Quá trình sản xuất bao gồm việc đổ hỗn hợp thạch vào khuôn để tạo hình em bé đặc trưng. Tinh bột theo truyền thống được sử dụng trong quá trình tạo khuôn và có thể còn sót lại trên bề mặt kẹo thành phẩm.

Theo thông tin sản phẩm lịch sử, Bassett’s đã thay đổi công thức Jelly Babies vào năm 2007 để sử dụng màu sắc và thành phần tự nhiên.

Vì Jelly Babies thông thường sử dụng gelatin, người tiêu dùng theo chế độ ăn chay hoặc thuần chay cần kiểm tra kỹ bảng thành phần cụ thể thay vì mặc định rằng mọi loại Jelly Babies đều phù hợp.

Jelly Babies thuộc thị trường kẹo dẻo và kẹo đường rộng lớn hơn, cùng với các sản phẩm như:

• Gummy bears (kẹo gấu)
• Wine gums
• Jelly beans
• Fruit gums
• Gummy worms (kẹo sâu)
• Kẹo cam thảo

Tuy nhiên, Jelly Babies chiếm một ngách riêng biệt nhờ hình dáng con người/em bé và di sản văn hóa Anh đặc thù.

Đối thủ cạnh tranh gần nhất về mặt khái niệm có lẽ là các loại kẹo dẻo hình nhân vật khác, nhưng Jelly Babies có sự gắn kết lịch sử với nước Anh mạnh mẽ hơn hẳn.

Nếu phân tích Jelly Babies như một thương hiệu hiện đại thay vì chỉ là một loại kẹo, tính cách của nó có thể được tóm tắt như sau:

Jelly Babies là một trường hợp thú vị về mặt thương hiệu vì chúng minh chứng cách một sản phẩm tương đối đơn giản có thể trở nên quan trọng về mặt văn hóa nhờ sức sống bền bỉ và thiết kế dễ nhận biết.

Về bản chất, sản phẩm chỉ là kẹo dẻo hương trái cây mềm. Điều làm nên sự khác biệt là sự kết hợp của:

Hình dáng → Màu sắc → Nhân vật → Di sản → Hoài niệm → Sự công nhận văn hóa

Hình dáng em bé vẫn là bản sắc trung tâm qua nhiều thế hệ, trong khi sản phẩm tích lũy thêm các liên tưởng với tuổi thơ nước Anh, văn hóa bánh kẹo, The Beatles và Doctor Who.9

Ngoài The Beatles và Doctor Who, Jelly Babies còn xuất hiện trong nhiều lĩnh vực truyền thông và văn hóa đại chúng Anh.

Vẻ ngoài đặc biệt của chúng cũng khiến chúng trở nên hữu ích cho các thí nghiệm giáo dục và minh họa. Một thí nghiệm hóa học nổi tiếng sử dụng Jelly Babies là thí nghiệm “screaming jelly baby” (em bé kẹo la hét), trong đó kẹo trải qua phản ứng nhanh chóng với một chất oxy hóa mạnh.

Sự công nhận văn hóa của sản phẩm đủ mạnh để trong một cuộc khảo sát năm 2009 với 4.000 người trưởng thành tại Anh, Jelly Babies đã được xếp hạng trong số những loại kẹo yêu thích nhất của đất nước này.

Hơn một thế kỷ sau khi Bassett’s thương mại hóa phiên bản của mình, Jelly Babies vẫn là một trong những cái tên dễ nhận biết nhất trong làng bánh kẹo truyền thống Anh.

Ý nghĩa của chúng không chỉ nằm ở việc là một loại kẹo lâu đời. Chúng đại diện cho một hình thái đặc thù của di sản bánh kẹo Anh, nơi thiết kế sản phẩm, nỗi hoài niệm và văn hóa đại chúng đã hòa quyện không thể tách rời khỏi chính sản phẩm.

Phiên bản Bassett’s hiện đại giờ đây thuộc danh mục Maynards Bassetts dưới trướng Mondelēz International, trong khi “Jelly Babies” vẫn tiếp tục được sử dụng rộng rãi hơn để chỉ danh mục kẹo thạch hình em bé nói chung.

1. Jelly Babies
2. Bassett’s
3. DailyMed – HEALTHWISE PETROLEUM JELLY BABY FRESH- white petrolatum jelly
4. DailyMed – HEALTHWISE PETROLEUM JELLY BABY FRESH- white petrolatum jelly
5. Unghii false Jelly Fantasy, Long Coffin, Jelly Baby, Kiss : Bebe Tei
6. Telex: A viktoriánus kor gumicukra, ami a „nem kívánt csecsemők” néven futott
7. DailyMed – PETROLEUM JELLY BABY DAYS- petrolatum jelly
8. DailyMed – PETROLEUM JELLY BABY DAYS- petrolatum jelly
9. AOA Cream To Make Debut With “I’m Jelly Baby”