Cần phân biệt rõ hai mốc thời gian 1970 và 2003: năm 1970 đánh dấu sự khởi đầu của hoạt động gốm độc lập do nghệ nhân Nguyễn Văn Chi gây dựng, đặt nền móng cho dòng chảy nghệ thuật GOM CHI; trong khi đó, Công ty TNHH GOM CHI là pháp nhân doanh nghiệp được đăng ký sau này, với ngày hoạt động chính thức là 1 tháng 12 năm 2003. 4

Lịch sử của GOM CHI thực chất bắt đầu sớm hơn mốc thành lập năm 1970.

Theo tư liệu của thương hiệu, nghệ nhân Nguyễn Văn Chi xuất thân từ một gia đình có truyền thống sản xuất gốm sứ lâu đời. Vào cuối thập niên 1940 và đầu thập niên 1950, gia đình ông đã vận hành các xưởng gốm chuyên sản xuất đồ gia dụng và gốm xây dựng tại Chí Linh, Hải Dương, sau đó chuyển sang Bến Tuần, Bắc Giang. Ở thời kỳ hưng thịnh nhất, gia đình sở hữu ba xưởng sản xuất với quy mô hơn 100 nhân công. 3

Hoạt động kinh doanh của gia đình bị gián đoạn bởi chính sách hợp tác hóa công thương nghiệp vào cuối thập niên 1950. Sau biến cố này, Nguyễn Văn Chi tiếp tục theo đuổi con đường gốm sứ và dần chuyển về Hà Nội sinh sống, làm việc. 4

Cuối thập niên 1960, ông rời bỏ vị trí kỹ thuật tại một nhà máy gốm ở Hải Phòng để bắt đầu gầy dựng xưởng gốm nhỏ của riêng mình tại Hà Nội. Năm 1970, ông xây dựng lò nung than cỡ nhỏ đầu tiên tại số 68 phố Nguyễn Du, chuyên sản xuất các loại bình lọ và đồ gốm trang trí làm tay. 5

Những chiếc bình gốm giai đoạn này mang phong cách riêng biệt đến mức giới nghệ sĩ và người chơi gốm đất Hà Thành đã gọi ông bằng biệt danh “Chi Lọ”. Biệt danh này gắn bó mật thiết với tên tuổi và sự nghiệp sáng tác của ông trong suốt nhiều thập kỷ. 5

Nguyễn Văn Chi là nhân vật trung tâm trong toàn bộ lịch sử phát triển của GOM CHI.

Thay vì sao chép rập khuôn các mẫu mã gốm làng nghề truyền thống, ông tiếp cận chất liệu gốm từ góc độ của một người làm nghệ thuật thị giác. Tác phẩm của ông là sự kết hợp giữa kỹ năng làm gốm thực tiễn và tư duy thẩm mỹ về hình khối, tỷ lệ, chất cảm bề mặt, màu sắc và bố cục.

Sự khác biệt trong tư duy này đã trở thành nền tảng cốt lõi định hình bản sắc GOM CHI.

Gốm của ông không nhằm hướng tới sự cân đối hoàn hảo hay kỹ thuật trau chuốt tuyệt đối. Ngược lại, ông miệt mài khám phá những đường viền dị biệt, dấu vết thô mộc của đôi bàn tay thợ và những hiệu ứng men nung khó đoán định. Đây chính là những đặc điểm nhận diện tiêu biểu nhất của thương hiệu. 6

Ba yếu tố then chốt làm nên ngôn ngữ thị giác của GOM CHI bao gồm:

Hình dáng độc lạ, men màu biến ảo và trang trí ngẫu hứng.

Một chương quan trọng bậc nhất trong lịch sử GOM CHI là lĩnh vực phục chế gốm kiến trúc.

Xưởng gốm đã tham gia tái tạo nhiều loại vật liệu gốm cổ mà kỹ thuật sản xuất truyền thống vốn đã thất truyền hoặc rất khó tìm kiếm.

Cột cờ Hà Nội

Vào cuối thập niên 1980, nghệ nhân Nguyễn Văn Chi đã tham gia dự án tu bổ Cột cờ Hà Nội, đảm nhận việc phục chế loại gạch cổ mang tên “gạch Bát”. Theo ghi chép của GOM CHI, đây là loại gạch cực kỳ khó tái tạo do kỹ thuật gốc gần như đã biến mất. Lô gạch do ông sản xuất sau đó đã được sử dụng để lát sân và ốp các cấp bậc của di tích. 7

Quần thể di tích Cố đô Huế

Dự án mang tầm vóc lớn hơn cả là công cuộc phục chế gốm kiến trúc tại Huế.

Trong suốt giai đoạn cuối thập niên 1980 và thập niên 1990, nghệ nhân Nguyễn Văn Chi cùng các con trai đã trực tiếp tham gia phục chế ngói tráng men Thanh Lưu Ly và Hoàng Lưu Ly, cùng nhiều loại gạch tráng men và không tráng men khác.

Tầm quan trọng của dự án nằm ở chỗ các kỹ thuật men màu truyền thống này vốn đã thất truyền và rất khó tái hiện. Các tài liệu đương thời ghi nhận rằng, ông được mời ra Huế chính vì các lò gốm địa phương lúc bấy giờ không thể phục chế thành công loại ngói lịch sử này. 7

Theo tư liệu của GOM CHI, trong khoảng 11 năm từ 1987 đến 1998, gia đình nghệ nhân đã sản xuất xấp xỉ 400.000 viên ngói Thanh Lưu Ly và Hoàng Lưu Ly phục vụ công tác trùng tu và các dự án liên quan.

Chính di sản này đã đưa GOM CHI vượt thoát khỏi phạm vi của một thương hiệu gốm đương đại đơn thuần, để trở thành một phần không thể tách rời của công cuộc bảo tồn di sản kiến trúc Việt Nam.

Cách chính xác nhất để thấu hiểu GOM CHI là xem gốm như một chất liệu biểu đạt nghệ thuật thay vì chỉ là vật dụng gia dụng được sản xuất hàng loạt.

Triết lý sáng tác của thương hiệu được thể hiện qua các khía cạnh sau:

Vẻ đẹp của sự không hoàn hảo

GOM CHI không chạy theo vẻ ngoài đồng đều tuyệt đối vốn là tiêu chuẩn của gốm công nghiệp.

Những sai lệch nhỏ về hình dáng, bề mặt hay lớp men được coi là một phần căn tính của tác phẩm. Sự không hoàn hảo ở đây được nhìn nhận như dấu ấn bàn tay người thợ, chứ không phải là lỗi sản xuất cần loại bỏ.

Tinh thần “Mộc mà duyên”

Cụm từ “mộc mà duyên” là lời miêu tả cô đọng nhất về thẩm mỹ GOM CHI.

Tác phẩm thoạt nhìn có thể giản đơn, thô ráp hoặc khiêm nhường, nhưng khi quan sát kỹ sẽ lộ ra những biến tấu tinh tế về tỷ lệ, chất cảm bề mặt, sắc độ và hoa văn trang trí.

Phá vỡ khuôn mẫu cứng nhắc

Các thế hệ kế cận của GOM CHI luôn nhấn mạnh rằng tác phẩm không nhất thiết phải tuân thủ các tỷ lệ gốm sứ kinh điển.

Một chiếc ấm trà không buộc phải mang hình dáng ấm trà thông thường; một chiếc bình cũng không cần rập khuôn theo đường viền tiêu chuẩn.

Tư duy cởi mở này mang lại cho thương hiệu tính thử nghiệm cao, tạo nên sự khác biệt rõ rệt so với các dòng gốm dân gian truyền thống.

Ảnh hưởng từ hội họa và điêu khắc

Thế hệ tiếp nối của GOM CHI chịu ảnh hưởng sâu đậm từ hội họa, điêu khắc và thiết kế đương đại.

Kết quả là sự ra đời của một ngôn ngữ gốm đa chiều, nơi mỗi tác phẩm có thể đồng thời đóng vai trò:

• Một vật chứa đựng,

• Một đồ dùng gia dụng tiện ích,

• Một vật phẩm trang trí nội thất,

• Một hình khối điêu khắc,

• Hoặc một tác phẩm nghệ thuật độc lập.

Về mặt thị giác, thẩm mỹ GOM CHI có thể được tóm lược qua các từ khóa: hữu cơ + không hoàn hảo + giàu chất cảm + tinh tế + nghệ thuật + bản sắc Việt.

Hình khối

Hình dáng tác phẩm thường phá cách có chủ đích. Chúng có thể hơi lệch trục, phình to, nén dẹp, kéo dài, nghiêng ngả hoặc bất đối xứng.

Bề mặt

Chất cảm bề mặt đất sét luôn được chú trọng. Thay vì che giấu dấu vết thủ công, GOM CHI thường giữ nguyên kết cấu thân gốm và những vệt hằn từ quá trình tạo hình.

Men màu

Men nung có lẽ là dấu ấn mạnh mẽ nhất của thương hiệu.

Không coi men chỉ là lớp phủ màu đơn sắc, GOM CHI tận dụng sự biến thiên của men, nhiệt độ nung và kỹ thuật phủ để tạo ra những bề mặt chuyển sắc phong phú ngay trên cùng một tác phẩm.

Trang trí

Hoa văn trang trí mang tính ngẫu hứng hơn là cầu kỳ, tỉ mỉ.

Những vệt bút phóng khoáng, đường kẻ, mảng màu, họa tiết trừu tượng và sự chuyển sắc không theo quy luật đều trở thành một phần của bố cục tổng thể.

Thẩm mỹ này khác xa với lối trang trí mang tính hệ thống chặt chẽ của gốm sứ công nghiệp.

Danh mục sản phẩm chính thức của GOM CHI hiện nay được chia thành các nhóm lớn:

1. Gốm tác phẩm – Artistic ceramics

Đây là dòng sản phẩm phản ánh rõ nhất bản sắc studio gốm nghệ thuật của GOM CHI.

Nhóm này bao gồm các tác phẩm gốm mang tính điêu khắc và ý niệm, với mục đích biểu đạt nghệ thuật là chủ đạo thay vì công năng sử dụng.

2. Gốm trang trí – Decorative ceramics

Bao gồm bình hoa và các vật phẩm được thiết kế để điểm xuyết cho không gian nội thất.

3. Gốm nội thất – Interior ceramics

Mở rộng ứng dụng của chất liệu gốm vào môi trường kiến trúc và không gian sống.

4. Gốm gia dụng – Household ceramics

Gồm các vật dụng thường nhật như chén, bát, đĩa và đồ gốm chức năng khác.

Dòng gốm gia dụng của thương hiệu bao phủ nhiều chủng loại cốt gốm và họ men khác nhau, từ men trắng, men rạn, men nâu, men xanh lục, men vàng đến họa tiết xanh trắng. 13

5. Ấm trà – Tea set

GOM CHI sản xuất ấm trà và các phụ kiện thưởng trà làm tay, duy trì song song khía cạnh công năng bên cạnh mảng sáng tác nghệ thuật.

6. Gốm cổ – Historical/Antique-style ceramics

Dòng sản phẩm này phản ánh mối quan tâm sâu sắc của thương hiệu đối với các hình thái và kỹ thuật gốm sứ lịch sử của Việt Nam.

GOM CHI đã vươn xa khỏi phạm vi của những món đồ gốm đơn lẻ.

Các tác phẩm gốm của thương hiệu còn bao gồm:

• Gạch trang trí,

• Ngói kiến trúc,

• Phù điêu gốm,

• Tranh ghép gốm mosaic,

• Tranh gốm treo tường,

• Vật phẩm nội thất,

• Chi tiết trang trí kiến trúc.

Thế hệ kế cận, đặc biệt là nghệ nhân Nguyễn Hồng Tân, đã mở rộng ứng dụng sang các lĩnh vực mới như trang sức gốm, phù điêu, mosaic và trang trí nội thất/kiến trúc đương đại.

Điều này tạo nên một phổ sáng tác rộng mở:

Gốm dân gian truyền thống → Gốm chức năng → Vật phẩm trang trí → Điêu khắc → Gốm kiến trúc.

Sau nghệ nhân Nguyễn Văn Chi, các con trai của ông đã đóng vai trò then chốt trong việc gìn giữ và phát triển truyền thống gia đình.

Trong số đó, Nguyễn Hồng Tân là gương mặt gắn liền với sự phát triển đương đại của GOM CHI.

Ông được đào tạo bài bản về điêu khắc và thiết kế tại Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, kết hợp nền tảng học thuật đó với vốn liếng nghề gốm được thừa hưởng từ cha. 12

Đóng góp của thế hệ thứ hai không dừng lại ở việc sao chép sản phẩm của thế hệ trước.

Họ nỗ lực bảo tồn triết lý nghệ thuật cốt lõi, đồng thời để cho hình thức và ứng dụng của GOM CHI không ngừng tiến hóa.

Sự kế thừa ở đây không dựa trên việc lặp lại một danh mục sản phẩm cố định, mà nằm ở việc duy trì một tư duy sáng tạo về chất liệu gốm. 8

GOM CHI chiếm một vị trí khá đặc biệt trong bức tranh gốm sứ Việt Nam.

Việt Nam vốn nổi tiếng thế giới với các trung tâm gốm truyền thống như Bát Tràng, Phù Lãng, Chu Đậu… Những truyền thống này thường gắn bó mật thiết với cộng đồng địa lý và vốn từ vựng nghề nghiệp mang tính tập thể.

GOM CHI lại đi theo một hướng khác.

Thương hiệu nảy mầm từ một xưởng gốm gia đình và tư duy của một nghệ sĩ cá nhân, thay vì bị chi phối bởi hệ thống sản xuất làng nghề. Điều này mang lại cho GOM CHI sự tự do lớn hơn trong việc thử nghiệm hình khối và biểu đạt nghệ thuật. 8

Nhờ vậy, GOM CHI thường được nhìn nhận như một studio/thương hiệu gốm nghệ thuật hơn là một cơ sở sản xuất gốm đại trà.

Bước sang thập niên 2000, GOM CHI ngày càng khẳng định vị thế trong cộng đồng nghệ thuật và gốm sứ Hà Nội.

Tác phẩm của thương hiệu đã được tuyển chọn tham gia triển lãm gốm Việt Nam – Nhật Bản trong khuôn khổ giao lưu văn hóa song phương khoảng năm 2000, góp phần quảng bá GOM CHI tới công chúng rộng rãi hơn. 9

Thương hiệu cũng thường xuyên góp mặt tại các triển lãm mỹ thuật toàn quốc và gây dựng được uy tín vững chắc trong giới sưu tập cũng như nghệ sĩ gốm Việt Nam. 10

Thay vì mở rộng quy mô thành nhà sản xuất gốm công nghiệp lớn, GOM CHI vẫn giữ vững định hướng tinh gọn và đậm chất thủ công.

Bên cạnh hoạt động sáng tác và sản xuất, GOM CHI còn phát triển mảng giáo dục và trải nghiệm thực hành.

Du khách có thể tham gia các workshop gốm, học hỏi các kỹ thuật cơ bản như nhào nặn đất, vuốt bàn xoay và tráng men. Thời lượng mỗi buổi trải nghiệm thường kéo dài khoảng 2–3 tiếng.

Hoạt động này nhất quán với triết lý chung của thương hiệu: gốm sứ không chỉ là vật phẩm để mua sắm mà còn là một trải nghiệm văn hóa và nghệ thuật thực hành.

Có thể khái quát bản sắc GOM CHI qua sáu trụ cột:

Di sản

Truyền thống gốm gia đình kéo dài qua nhiều thế hệ.

Nghệ thuật

Người sáng lập và các thế hệ kế cận đều tiếp cận nghề gốm dưới lăng kính của người làm nghệ thuật thị giác.

Thủ công

Phần lớn bản sắc thương hiệu được vun đắp từ kỹ thuật tạo hình tay, phủ men và nung đốt, thay vì sự đồng đều công nghiệp.

Thử nghiệm

Sự bất quy tắc và tính khó lường được ôm ấp như một giá trị thẩm mỹ, chứ không bị xem là lỗi cần loại trừ.

Di sản văn hóa Việt

Công tác phục chế kết nối thương hiệu với kiến trúc lịch sử, đặc biệt là các di tích tại Huế và Hà Nội.

Đời sống đương đại

Thế hệ trẻ không ngừng thích ứng tri thức truyền thống vào nội thất hiện đại, điêu khắc, thiết kế và vật dụng thường nhật.

Sự khác biệt lớn nhất của GOM CHI không nằm ở chỗ sản phẩm được làm thủ công. Rất nhiều dòng gốm Việt Nam cũng được làm tay.

Điểm mấu chốt nằm ở thái độ đối với sự không hoàn hảo.

Trong sản xuất công nghiệp thông thường, sự biến thiên là thứ cần bị triệt tiêu.

Nhưng trong thẩm mỹ GOM CHI, sự biến thiên lại chính là yếu tố kiến tạo nên vẻ đẹp của tác phẩm.

Một đường viền hơi méo, lớp men loang lổ, một vệt bút phóng khoáng hay sự chuyển màu bất ngờ khiến mỗi tác phẩm trở nên độc bản. Điều này đưa các vật phẩm tiệm cận với khái niệm tác phẩm nghệ thuật cá nhân hơn là những sản phẩm giống hệt nhau trên dây chuyền lắp ráp.

Cũng vì lẽ đó, GOM CHI thường được mô tả là “tĩnh lặng” thay vì phô trương rực rỡ. Sức hút của thương hiệu được cảm nhận qua chất cảm, tỷ lệ và vật liệu, chứ không đến từ hoa văn sặc sỡ hay vẻ hào nhoáng bề ngoài.

Về mặt pháp lý, thương hiệu hoạt động dưới tên gọi Công ty TNHH GOM CHI (Chi Ceramic Co., Ltd.). Hồ sơ doanh nghiệp ghi nhận đây là một công ty trách nhiệm hữu hạn đang hoạt động, thành lập năm 2003, với ngành nghề bao gồm sản xuất và kinh doanh vật liệu xây dựng bằng gốm, gốm gia dụng, gốm nghệ thuật và gốm giả cổ. 4

Website chính thức của thương hiệu hiện trình bày danh mục sản phẩm xoay quanh sáu nhóm chính: gốm trang trí, gốm nội thất, ấm trà, gốm tác phẩm, gốm gia dụng và gốm cổ.

Địa chỉ liên hệ tại Hà Nội được niêm yết là 43 Vạn Kiếp, phường Chương Dương, trong khi xưởng sản xuất của công ty cũng từng được nhắc đến tại khu vực Yên Viên, Gia Lâm, vùng ven Hà Nội.

Một cẩm nang du lịch Hà Nội xuất bản năm 2026 cũng liệt kê GOM CHI tại địa chỉ 43 Vạn Kiếp như một điểm đến dành cho du khách muốn tìm hiểu về gốm sứ Việt Nam.

1940 — Nghệ nhân Nguyễn Văn Chi chào đời.

Cuối thập niên 1940 – 1950 — Hoạt động sản xuất gốm của đại gia đình diễn ra tại Hải Dương, sau đó chuyển sang Bắc Giang. 3

Cuối thập niên 1960 — Nguyễn Văn Chi rời bỏ công việc kỹ thuật tại Hải Phòng, bắt đầu gây dựng sự nghiệp gốm riêng tại Hà Nội.

1970 — Ông xây dựng lò gốm nhỏ tại số 68 Nguyễn Du, Hà Nội. Đây được xem là mốc khởi nguồn của dòng chảy nghệ thuật GOM CHI. 1

Thập niên 1970 – 1980 — Những chiếc bình gốm làm tay và tác phẩm phá cách của ông dần được giới nghệ sĩ, sưu tập Hà Thành biết đến; biệt danh “Chi Lọ” ra đời và gắn bó với tên tuổi ông. 5

1987–1988 — Tham gia công tác tu bổ Cột cờ Hà Nội, bao gồm việc phục chế gạch “gạch Bát” lịch sử. 7

1987–1998 — GOM CHI tham gia phục chế gốm kiến trúc tại Huế, tái tạo ngói Thanh Lưu Ly, Hoàng Lưu Ly và các loại gạch kiến trúc khác. 7

Thập niên 2000 — Thương hiệu mở rộng tầm ảnh hưởng và tham gia giao lưu văn hóa gốm sứ Việt – Nhật. 9

2003 — Công ty TNHH GOM CHI chính thức đăng ký hoạt động. 4

2011 — Nghệ nhân Nguyễn Văn Chi qua đời, thế hệ kế cận tiếp tục duy trì và phát triển truyền thống gốm gia đình. 11

2010s – nay — Nghệ nhân Nguyễn Hồng Tân cùng thế hệ trẻ đưa GOM CHI bước vào kỷ nguyên mới thông qua nghệ thuật gốm đương đại, ứng dụng nội thất, workshop trải nghiệm và các dạng thức sản phẩm mới mẻ. 12

1. Gốm chi Việt Nam
2. Lịch sử ra đời gốm chi Việt Nam.
3. Gốm Chi: Sự tĩnh lặng là sức sống bền bỉ theo năm tháng – DKN.TV
4. 0101422488 – CÔNG TY TNHH GỐM CHI – MaSoThue
5. Dịu dàng gốm Chi
6. Gốm Chi, nét “độc” trong mắt nghệ nhân”dị”
7. Gốm chi Việt Nam
8. Món quà vô giá đến từ trái tim cùng Gốm Chi
9. Gốm Chi, thương hiệu gốm 50 năm giữa thủ đô Hà Nội 927/5/2021)
10. Gốm Chi, thương hiệu gốm 50 năm giữa thủ đô Hà Nội 927/5/2021)
11. Gốm Chi | LinkedIn
12. Công ty TNHH Gốm Chi
13. BÁT ĂN