Thông tin về ngày thành lập và các quyết định thành lập được công bố bởi chính ĐHQGHN và Nhà xuất bản. 3

Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội ra đời trong bối cảnh Đại học Quốc gia Hà Nội được xây dựng thành một trung tâm đào tạo và nghiên cứu đại học đa ngành, đa lĩnh vực của Việt Nam.

Theo thông tin chính thức của Nhà xuất bản, đơn vị được thành lập theo Quyết định số 3408/QĐ-VHTT ngày 16 tháng 11 năm 1995 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa – Thông tin, sau đó được cụ thể hóa bằng Quyết định số 512/TCCB ngày 12 tháng 12 năm 1995 của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội.

Mục tiêu ban đầu của Nhà xuất bản gắn chặt với nhu cầu xây dựng nguồn học liệu cho ĐHQGHN: giáo trình, sách chuyên khảo, sách tham khảo và các tài liệu khoa học phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu.

Qua quá trình hoạt động, phạm vi xuất bản được mở rộng từ các tài liệu phục vụ trực tiếp cho ĐHQGHN sang sách dành cho cộng đồng học thuật và độc giả nói chung. Nhà xuất bản hiện xuất bản các tác phẩm thuộc nhiều lĩnh vực khoa học và giáo dục khác nhau.

NXB ĐHQGHN là đơn vị trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, chứ không phải một nhà xuất bản thương mại độc lập theo nghĩa thông thường.

ĐHQGHN là một trung tâm đào tạo đại học, sau đại học, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ đa ngành, đa lĩnh vực. Trong hệ thống đó, Nhà xuất bản thực hiện một chức năng đặc thù: chuyển hóa kết quả nghiên cứu và tri thức học thuật thành các sản phẩm xuất bản có thể sử dụng trong đào tạo, nghiên cứu và phổ biến kiến thức.

Có thể hình dung mối quan hệ này như sau:

ĐHQGHN → nghiên cứu & đào tạo → tri thức học thuật → NXB ĐHQGHN → giáo trình / chuyên khảo / sách tham khảo → người học, nhà nghiên cứu và xã hội

Đây cũng là điểm tạo nên bản sắc của Nhà xuất bản: trọng tâm của thương hiệu nằm ở tri thức và xuất bản học thuật, thay vì chủ yếu hướng tới sách giải trí hoặc thị trường đại chúng.

Theo giới thiệu chính thức, chức năng cốt lõi của Nhà xuất bản là tổ chức xuất bản và phát hành các loại sách, tài liệu có giá trị khoa học nhằm phục vụ đào tạo và nghiên cứu.

Các nhóm nhiệm vụ chính gồm:

• Xuất bản giáo trình phục vụ các chương trình đào tạo.
• Xuất bản sách chuyên khảo dành cho nghiên cứu chuyên sâu.
• Xuất bản sách tham khảo cho sinh viên, học viên, giảng viên và độc giả.
• Xuất bản các tài liệu khoa học có giá trị.
• Xuất bản sách công cụ và sách tra cứu.
• Xuất bản sách nghiệp vụ và bồi dưỡng tri thức.
• Phổ biến kết quả nghiên cứu và góp phần truyền bá tri thức, nâng cao dân trí.
• Cung cấp học liệu cho các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu và cộng đồng học thuật trong và ngoài ĐHQGHN.

Một trong những đặc điểm nổi bật của NXB ĐHQGHN là danh mục sách có tính đa ngành và đa lĩnh vực, tương ứng với định hướng nếu chỉ tồn tại dưới dạng báo cáo hoặc bài báo khoa học sẽ tiếp cận một nhóm độc giả tương đối hẹp; thông qua xuất bản sách, kiến thức có thể được hệ thống hóa và sử dụng lâu dài trong giảng dạy, nghiên cứu và xã hội. Với danh mục đa ngành và mạng lưới tác giả gồm các nhà khoa học, giảng viên và chuyên gia, NXB ĐHQGHN đóng vai trò cung cấp học liệu cho giáo dục đại học, hỗ trợ hoạt động nghiên cứu và phổ biến tri thức tới xã hội.

Giáo trình

Đây là một trong những dòng xuất bản quan trọng nhất. Giáo trình được thiết kế để phục vụ trực tiếp hoạt động giảng dạy và học tập ở bậc đại học và sau đại học.

Các lĩnh vực có thể bao gồm khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn, kinh tế, luật, giáo dục, ngoại ngữ, công nghệ và nhiều ngành chuyên môn khác.

Sách chuyên khảo

Sách chuyên khảo hướng tới các vấn đề nghiên cứu chuyên sâu. Độc giả chính thường là:

• giảng viên;
• nhà nghiên cứu;
• học viên cao học;
• nghiên cứu sinh;
• chuyên gia;
• cán bộ quản lý và hoạch định chính sách.

Đây là dòng sách góp phần thể hiện rõ nhất đặc trưng học thuật của thương hiệu.

Sách tham khảo

NXB cũng xuất bản các sách tham khảo phục vụ nhiều nhóm độc giả, từ học sinh, sinh viên đến giảng viên và người đọc quan tâm đến một lĩnh vực chuyên môn.

Sách phổ biến tri thức

Bên cạnh các ấn phẩm học thuật chuyên sâu, Nhà xuất bản còn hướng tới việc đưa kiến thức khoa học tới công chúng rộng hơn thông qua các sách phổ biến và bồi dưỡng tri thức.

Danh mục của NXB ĐHQGHN có tính chất liên ngành. Một số nhóm chủ đề tiêu biểu có thể kể đến:

Sách chuyên khảo

Sách chuyên khảo hướng tới các vấn đề nghiên cứu chuyên sâu. Độc giả chính thường là:

• giảng viên;
• nhà nghiên cứu;
• học viên cao học;
• nghiên cứu sinh;
• chuyên gia;

• cán bộ quản lý và hoạch định chính sách.

• Khoa học tự nhiên

• Toán học
• Vật lý
• Hóa học
• Sinh học
• Công nghệ và kỹ thuật
• Công nghệ thông tin
• Kinh tế
• Luật
• Chính trị và quản lý
• Xã hội học
• Tâm lý học
• Triết học
• Lịch sử
• Văn hóa
• Ngôn ngữ học
• Văn học
• Giáo dục
• Ngoại ngữ
• Việt Nam học
• Khu vực học
• Các nghiên cứu liên ngành

Một số công trình do NXB ĐHQGHN phát hành đã được các học giả và cơ sở nghiên cứu sử dụng làm tài liệu tham khảo học thuật; thư mục của các trường và viện nghiên cứu cũng ghi nhận nhiều công trình do Vietnam National University Press, Hanoi xuất bản.

Thương hiệu hướng tới một nhóm độc giả khá rộng nhưng có điểm chung là nhu cầu học tập, nghiên cứu hoặc tiếp cận tri thức có hệ thống.

Có thể chia thành:

1. Sinh viên đại học – đặc biệt thông qua giáo trình và sách tham khảo.
2. Học viên cao học và nghiên cứu sinh – thông qua chuyên khảo và tài liệu nghiên cứu.
3. Giảng viên – giáo trình, tài liệu giảng dạy và công trình học thuật.
4. Nhà nghiên cứu và chuyên gia – sách chuyên khảo và các công trình nghiên cứu.
5. Học sinh – đặc biệt các dòng sách tham khảo và bồi dưỡng kiến thức.
6. Nhà quản lý và hoạch định chính sách – các công trình thuộc khoa học xã hội, kinh tế, luật, quản lý…
7. Độc giả phổ thông quan tâm đến khoa học và văn hóa.

Nếu mô tả thương hiệu NXB ĐHQGHN theo cách giống một mục Wikipedia, có thể cô đọng thành ba đặc điểm:

Học thuật – Đa ngành – Tri thức.

Nhà xuất bản tự định vị mình là một nhà xuất bản khoa học và tri thức, với mục tiêu tạo ra các ấn phẩm có hàm lượng tri thức cao. Website chính thức nhấn mạnh chất lượng biên tập, tính chính xác khoa học, thiết kế thống nhất và chất lượng in ấn.

Một yếu tố quan trọng khác là mạng lưới tác giả và cộng tác viên. Theo Nhà xuất bản, đội ngũ này bao gồm các giáo sư, phó giáo sư, nhà khoa học, biên tập viên và chuyên gia từ nhiều cơ sở khác nhau.

Điều này giúp NXB ĐHQGHN có một lợi thế thương hiệu khá đặc biệt: liên kết trực tiếp giữa môi trường đại học – nghiên cứu – xuất bản.

Một đặc điểm đáng chú ý là sách của NXB ĐHQGHN thường xuất hiện trong thư mục tài liệu của các trường đại học và công trình nghiên cứu.

Chẳng hạn, các tài liệu học thuật bằng tiếng Anh có thể ghi nhà xuất bản dưới tên Vietnam National University Press, Hanoi, cho thấy thương hiệu được sử dụng trong hệ thống trích dẫn quốc tế bên cạnh tên tiếng Việt.

Do đó, thương hiệu không chỉ có vai trò phát hành sách cho thị trường Việt Nam mà còn là một phần của hạ tầng xuất bản học thuật phục vụ việc lưu trữ, truyền bá và trích dẫn tri thức nghiên cứu.

Nhà xuất bản có Ban Giám đốc và các phòng chức năng phụ trách những mảng như hành chính – tổ chức, quản lý xuất bản và các hoạt động nghiệp vụ liên quan. Thông tin chính thức hiện công bố Giám đốc là Trần Quốc Bình.

Nhà xuất bản cũng có đội ngũ biên tập viên và kỹ thuật viên chuyên môn, cùng mạng lưới cộng tác viên là các nhà khoa học và chuyên gia.

Trụ sở được công bố của Nhà xuất bản là:

16 Hàng Chuối, Hai Bà Trưng, Hà Nội, Việt Nam.

Website chính thức:

Website của ĐHQGHN cũng có trang giới thiệu riêng về Nhà xuất bản.

Nhà xuất bản được thành lập năm 1995 theo các quyết định nói trên. Trang giới thiệu chính thức hiện ghi nhận Giấy phép thành lập Nhà xuất bản số 189/GP-BTTTT ngày 03/05/2018 của Bộ Thông tin và Truyền thông.

Theo phần giới thiệu của chính Nhà xuất bản, NXB ĐHQGHN từng được đơn vị này mô tả là nằm trong nhóm 10 nhà xuất bản hoạt động hiệu quả tại thời điểm thông tin được công bố. Đây là đánh giá do chính Nhà xuất bản nêu trên website, vì vậy nên xem nó là tuyên bố của tổ chức, chứ không nên hiểu như một bảng xếp hạng độc lập hiện hành.

Về mặt thương hiệu, vị thế của NXB ĐHQGHN chủ yếu đến từ ba yếu tố:

• Cơ quan chủ quản: Đại học Quốc gia Hà Nội.
• Chuyên môn: tập trung mạnh vào khoa học, giáo dục và học thuật.
• Mạng lưới tác giả: liên kết với giảng viên, giáo sư, nhà nghiên cứu và các cơ sở đào tạo.

NXB ĐHQGHN gắn nhận diện của mình với hệ sinh thái thương hiệu Đại học Quốc gia Hà Nội. Nhà xuất bản cũng cho biết trong quá trình phát triển, mình đã xây dựng các tủ sách khoa học có logo riêng, với quy cách thiết kế và mã hiệu thống nhất.

Vì vậy, nếu so với một thương hiệu xuất bản thương mại thuần túy, nhận diện của NXB ĐHQGHN mang tính institutional/academic khá rõ: thương hiệu của một tổ chức tri thức hơn là một thương hiệu giải trí đại chúng.

Ở góc độ rộng hơn, NXB ĐHQGHN có thể được xem là một mắt xích trong quá trình:

Nghiên cứu → thẩm định học thuật → biên tập → xuất bản → đào tạo → phổ biến tri thức

Điểm này đặc biệt quan trọng đối với một đại học nghiên cứu như ĐHQGHN. Một công trình nghiên cứu nếu chỉ tồn tại dưới dạng báo cáo hoặc bài báo khoa học sẽ tiếp cận một nhóm độc giả tương đối hẹp; thông qua xuất bản sách, kiến thức có thể được hệ thống hóa và sử dụng lâu dài trong giảng dạy, nghiên cứu và xã hội.

Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội là một nhà xuất bản học thuật Việt Nam trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, được thành lập ngày 12 tháng 12 năm 1995. Nhà xuất bản chuyên tổ chức xuất bản và phát hành giáo trình, sách chuyên khảo, sách tham khảo, sách công cụ và các tài liệu có giá trị khoa học. Với danh mục đa ngành và mạng lưới tác giả gồm các nhà khoa học, giảng viên và chuyên gia, NXB ĐHQGHN đóng vai trò cung cấp học liệu cho giáo dục đại học, hỗ trợ hoạt động nghiên cứu và phổ biến tri thức tới xã hội. Thương hiệu được định vị chủ yếu trong lĩnh vực xuất bản khoa học, giáo dục và học thuật.

Lưu ý: Có một số nguồn thứ cấp ghi ngày thành lập khác nhau; nguồn chính thức của ĐHQGHN và chính Nhà xuất bản thống nhất rằng Quyết định thành lập của Giám đốc ĐHQGHN là ngày 12/12/1995, và đây là mốc nên ưu tiên khi viết hồ sơ lịch sử của thương hiệu.

1. NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
2. NXB ĐHQGHN – Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội. Giới thiệu NXB
3. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội