Franco Moschino (1950–1994) là nhà thiết kế đã xây dựng nên triết lý nền tảng vẫn đang định hình bản sắc của nhà mốt ngày nay.

Sinh ra tại Abbiategrasso, gần Milan, ban đầu Moschino mong muốn trở thành một họa sĩ. Ông theo học tại Học viện Mỹ thuật Brera ở Milan và trang trải cuộc sống một phần nhờ công việc minh họa thời trang tự do. Nền tảng nghệ thuật này đã ảnh hưởng sâu sắc đến phương pháp tiếp cận trang phục của ông sau này.3

Vào đầu thập niên 1970, ông làm việc với tư cách là họa sĩ minh họa và nhà thiết kế cho Gianni Versace, trước khi trở thành nhà thiết kế cho nhãn hiệu Ý Cadette. Năm 1983, ông thành lập công ty riêng và ra mắt nhà mốt mang tên mình.4

Điều khiến Moschino trở nên khác biệt là việc ông không chấp nhận quan niệm thông thường rằng thời trang xa xỉ phải nghiêm túc, thanh lịch và danh giá.

Thay vào đó, ông đặt ra những câu hỏi như:

• Tại sao quần áo đắt tiền lại nhất thiết phải trông sang trọng?
• Tại sao một nhà thiết kế không thể đùa giỡn với chính thời trang?
• Tại sao những vật dụng đời thường không thể trở thành thời trang?
• Tại sao quảng cáo và trang phục không thể phê phán chủ nghĩa tiêu dùng?
• Tại sao cứ phải tuân theo các quy tắc thời trang cổ điển?

Chính thái độ đó đã trở thành nền tảng cho bản sắc của Moschino.

Bộ sưu tập nữ đầu tiên của Moschino được trình làng vào năm 1983, và thương hiệu nhanh chóng gây dựng danh tiếng nhờ phong cách thiết kế phá cách. Aeffe bắt đầu sản xuất và phân phối dòng sản phẩm Moschino ngay từ những ngày đầu, thiết lập mối quan hệ hợp tác mà sau này phát triển thành quyền sở hữu của Aeffe đối với nhà mốt.4

Thương hiệu đã mở rộng với tốc độ chóng mặt:

• 1983 — Bộ sưu tập nữ Moschino đầu tiên
• 1985 — Bộ sưu tập nam đầu tiên
• 1986 — Moschino Jeans
• 1987 — Nước hoa Moschino đầu tiên
• 1988 — Moschino Cheap & Chic
• 1989 — Cửa hàng Moschino đầu tiên tại Milan5

Đây là tốc độ mở rộng hiếm thấy đối với một nhà mốt còn khá non trẻ.

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không nằm ở số lượng dòng sản phẩm, mà là ngôn ngữ thị giác mà Moschino đã kiến tạo.

Về cốt lõi, Moschino đã biến thời trang thành một trò đùa mà không làm mất đi giá trị của trang phục.

Sự phân biệt này rất quan trọng.

Các thiết kế thường có kỹ thuật tinh xảo và cấu trúc tỉ mỉ, nhưng cách trang trí hoặc phương thức trình diễn lại có thể vô cùng phi lý.

Chẳng hạn, Franco Moschino nổi tiếng với việc chơi đùa cùng:

• mác giá
• logo
• khẩu hiệu
• ghim băng
• đồ nhựa
• hình ảnh thực phẩm
• vật dụng gia đình
• chi tiết mạ vàng phóng đại
• quảng cáo giả lập
• phiên bản nhại lại của thời trang kinh điển
• chất liệu cố tình trông “rẻ tiền”
• sự xa xỉ cố tình thái quá

Một ví dụ kinh điển là chiếc áo khoác in dòng chữ “Expensive Jacket” (Áo khoác đắt tiền), trong khi các thiết kế khác kết hợp những vật dụng như nắp chai, dao nĩa hay thước dây. Ông thậm chí còn tạo ra những mẫu thiết kế chế giễu các quy ước về kiểu may đo phong cách Chanel.6

Điều này tạo ra một trong những mâu thuẫn trung tâm của Moschino:

Thời trang xa xỉ nhưng lại châm biếm chính sự xa xỉ.

Mâu thuẫn đó về cơ bản chính là DNA của thương hiệu.

Cách dễ nhất để thấu hiểu Moschino là thông qua năm ý tưởng cốt lõi:

① Sự mỉa mai

Moschino không đơn thuần trưng bày một món đồ đẹp. Thương hiệu thường mời gọi người xem cười vào các quy ước về cái đẹp và sự xa xỉ.

Một thương hiệu xa xỉ truyền thống có thể in logo lên túi xách để khẳng định đẳng cấp.

Moschino thì có thể phóng đại logo đến mức chính cái logo trở thành trò đùa.

② Văn hóa đại chúng

Moschino luôn mượn hình ảnh từ văn hóa đại chúng.

Từ vựng thị giác của hãng bao gồm:

• thức ăn nhanh
• phim hoạt hình
• đồ chơi
• quảng cáo
• bao bì tiêu dùng
• sản phẩm gia dụng
• truyền hình
• văn hóa đường phố
• người nổi tiếng
• vật dụng đời thường

Nhờ đó, thương hiệu trở nên dễ nhận diện ngay lập tức.

③ Chủ nghĩa siêu thực

Moschino thường xuyên biến những vật dụng bình thường thành các sản phẩm thời trang phi thường.

Một chiếc túi xách có thể giống hệt món đồ trong siêu thị. Một chiếc áo khoác có thể trông như bao bì đóng gói. Một chiếc váy có thể mô phỏng một sản phẩm thường nhật.

Mục đích không chỉ đơn thuần là tạo ra sự kỳ quặc.

Mà là khiến người xem phải suy ngẫm:

“Tại sao vật dụng đó bỗng chốc lại trở thành thời trang?”

④ Sự nhại lại

Moschino là một trong những nhà mốt thoải mái nhất trong việc chế giễu chính ngành thời trang.

Những mã nguồn xa xỉ kinh điển — may đo, phụ kiện mạ vàng, logo, dạ hội, vải vóc đắt tiền và thương hiệu danh giá — đều có thể trở thành chất liệu cho sự châm biếm.

Điều này kết nối Franco Moschino với các trào lưu nghệ thuật tiền bối như Chủ nghĩa Dada, Chủ nghĩa Siêu thực và Nghệ thuật Pop.

⑤ Niềm vui

Có lẽ cách mô tả đơn giản nhất về Moschino là:

thời trang phải vui vẻ.

Đó là lý do Moschino có thể đồng thời trông vừa sang trọng, vừa lố bịch, vừa tinh tế, vừa trẻ con lại vừa khiêu khích.

Franco Moschino qua đời năm 1994, chỉ 11 năm sau khi sáng lập thương hiệu. Di sản sáng tạo của ông sau đó được người cộng sự lâu năm Rossella Jardini tiếp nối, bà đảm nhận vị trí giám đốc sáng tạo của thương hiệu.7

Giai đoạn của Jardini có ý nghĩa quan trọng vì bà đã bảo vệ ngôn ngữ gốc của Moschino thay vì tái tạo hoàn toàn mới.

Nhà mốt tiếp tục nhấn mạnh vào:

• sự hài hước
• đồ họa rực rỡ
• bình luận xã hội
• chất liệu độc đáo
• phụ kiện phóng đại
• sự nhại lại
• tay nghề thủ công Ý

Nhờ vậy, “Moschino” đã vượt thoát khỏi việc chỉ là tên gọi của người sáng lập để trở thành một triết lý thiết kế dễ nhận diện.

Moschino có mối quan hệ lâu dài với Aeffe, một công ty thời trang Ý do Alberta Ferretti sáng lập, chuyên sản xuất và phân phối các thương hiệu thời trang.

Aeffe ban đầu hợp tác với Franco Moschino vào thập niên 1980. Năm 1999, Aeffe mua lại Moschino, và đến năm 2021, tập đoàn này thâu tóm phần vốn còn lại để nắm quyền sở hữu hoàn toàn thương hiệu.8

Ngày nay, Moschino vẫn là một trong những thương hiệu chủ lực của Aeffe bên cạnh các nhãn hiệu như Alberta Ferretti và Pollini.9

Một diễn biến đáng chú ý trong cơ cấu doanh nghiệp xảy ra vào năm 2024, khi Aeffe bán mảng kinh doanh mỹ phẩm và nước hoa Moschino cho Euroitalia với giá 98 triệu euro. Euroitalia vốn đã sản xuất nước hoa Moschino theo giấy phép từ năm 1987.10

Một trong những chương quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Moschino bắt đầu vào năm 2013, khi nhà thiết kế người Mỹ Jeremy Scott trở thành giám đốc sáng tạo.

Scott được xem là sự lựa chọn hoàn hảo cho Moschino bởi triết lý thiết kế của chính ông cũng xoay quanh:

• văn hóa đại chúng
• sự hài hước
• sự phóng đại
• phong cách kitsch
• văn hóa người nổi tiếng
• hoạt hình
• sản phẩm tiêu dùng
• sự mỉa mai

Dưới thời Scott, triết lý gốc của Moschino càng trở nên cực đoan hơn.

Ông biến sàn diễn runway thành một thế giới ngập tràn các tham chiếu văn hóa dễ nhận diện.

Ví dụ về thẩm mỹ của Jeremy Scott

Các bộ sưu tập Moschino trong giai đoạn này nổi tiếng với việc chơi đùa cùng các tham chiếu đến:

• McDonald’s
• Barbie
• thuốc lá
• thức ăn nhanh
• công nhân xây dựng
• sản phẩm tẩy rửa
• SpongeBob SquarePants
• cao bồi
• văn hóa xe cộ
• văn hóa đại chúng Mỹ
• logo xa xỉ

Điều này giúp Moschino trở nên đặc biệt nổi bật trên mạng xã hội và trong giới người nổi tiếng.

Moschino thời Scott ít tập trung vào sự xa xỉ thầm lặng mà thiên về khả năng nhận diện thị giác tức thì.

Nhiệm kỳ của ông kéo dài khoảng một thập kỷ, đưa ông trở thành một trong những giám đốc sáng tạo tại vị lâu nhất trong lịch sử thương hiệu.

Sau khi Jeremy Scott rời đi vào năm 2023, nhà thiết kế người Ý Davide Renne, một cựu thiết kế lâu năm của Gucci, được bổ nhiệm làm giám đốc sáng tạo.

Tuy nhiên, nhiệm kỳ của ông ngắn ngủi một cách bi thảm.

Renne đột ngột qua đời chỉ vài ngày sau khi nhậm chức, trước khi kịp ra mắt bất kỳ bộ sưu tập nào cho Moschino.11

Sự kiện này tạo ra một khoảnh khắc chưa từng có trong lịch sử nhà mốt: Moschino cần một người lãnh đạo sáng tạo mới gần như ngay lập tức.

Vào tháng 1 năm 2024, nhà thiết kế người Argentina Adrian Appiolaza trở thành giám đốc sáng tạo của Moschino.

Ông từng làm việc tại các nhà mốt danh tiếng bao gồm Loewe, Chloé, Louis Vuitton, Miu Miu và Alexander McQueen.12

Appiolaza tiếp cận Moschino theo hướng khác biệt so với Jeremy Scott.

Thay vì cố gắng làm thương hiệu trở nên ồn ào hơn, ông nhìn ngược về kho lưu trữ của Franco Moschino và tìm cách diễn giải lại những ý tưởng gốc cho bối cảnh thời trang đương đại.

Phương pháp của ông nhấn mạnh vào:

• các tham chiếu Moschino vintage
• kỹ thuật may đo
• di sản thời trang Ý
• chủ nghĩa siêu thực
• nghiên cứu kho lưu trữ
• trang phục may sẵn có tính ứng dụng cao
• tinh thần nguyên bản của Franco Moschino

Tạp chí Vogue mô tả cách tiếp cận của ông là sự kết hợp giữa bản sắc Ý của Moschino với góc nhìn đương đại và chủ nghĩa siêu thực.13

Appiolaza rời nhà mốt vào tháng 6 năm 2026, sau khoảng hai năm rưỡi gắn bó.14

Tính đến tháng 8 năm 2026, Moschino đang bước sang một chương mới.

Vào ngày 21 tháng 6 năm 2026, Aeffe thông báo bổ nhiệm Loris Messina và Simone Rizzo làm đồng giám đốc sáng tạo của Moschino, có hiệu lực ngay lập tức.15

Bộ đôi này được biết đến nhiều nhất với vai trò là người sáng lập và cựu giám đốc sáng tạo của nhãn hiệu Sunnei có trụ sở tại Milan.

Việc bổ nhiệm này có ý nghĩa quan trọng vì họ không đơn thuần được yêu cầu tái sản xuất công thức của Jeremy Scott. Mục tiêu đã nêu của họ là tương tác với ý tưởng gốc của Franco Moschino về việc sử dụng văn hóa đại chúng và sự sáng tạo để thách thức các quy ước, đồng thời chuyển dịch triết lý đó vào bối cảnh đương đại.16

Bộ sưu tập Moschino đầu tiên của họ dự kiến ra mắt vào tháng 9 năm 2026 trong khuôn khổ Tuần lễ Thời trang Milan.17

Tóm tắt dòng thời gian các đời giám đốc sáng tạo:

Franco Moschino → Rossella Jardini → Jeremy Scott → Davide Renne → Adrian Appiolaza → Loris Messina & Simone Rizzo

Moschino đã mở rộng vượt xa khỏi bộ sưu tập may sẵn nữ ban đầu.

Hiện nay, các danh mục sản phẩm của thương hiệu bao gồm:

Trang phục

• May sẵn nữ
• May sẵn nam
• Thời trang trẻ em
• Áo khoác ngoài
• Váy đầm
• Đồ dệt kim
• May đo
• Denim

Phụ kiện

• Túi xách
• Giày dép
• Thắt lưng
• Ví
• Trang sức
• Mũ nón
• Khăn quàng
• Đồ da nhỏ

Các danh mục khác

• Kính mắt
• Nước hoa
• Sản phẩm làm đẹp
• Sản phẩm trẻ em

Aeffe mô tả danh mục hiện tại của Moschino bao gồm may sẵn nữ, nam và trẻ em, phụ kiện, kính mắt và nước hoa, mặc dù mảng kinh doanh nước hoa/mỹ phẩm đã được chuyển giao cho Euroitalia vào năm 2024.18

Trong suốt lịch sử hoạt động, Moschino đã vận hành nhiều dòng sản phẩm khác nhau.

Moschino Couture!

Dòng thời trang cao cấp ban đầu được ra mắt cùng Franco Moschino vào năm 1983.

Moschino

Nhãn hiệu thời trang xa xỉ đương đại chủ lực.

Moschino Cheap & Chic

Được giới thiệu vào năm 1988, dòng sản phẩm này nhằm mang đến cách diễn giải dễ tiếp cận hơn về thẩm mỹ Moschino trong khi vẫn giữ được sự hài hước và bản sắc thị giác của nhà mốt.19

Chính cái tên “Cheap & Chic” (Rẻ & Sang) đã minh họa hoàn hảo cho triết lý Moschino: hai khái niệm tưởng chừng mâu thuẫn được cố ý đặt cạnh nhau.

Moschino Jeans

Ra mắt vào thập niên 1980 như một dòng sản phẩm thiên về phong cách thường nhật.

Love Moschino

Biểu đạt trẻ trung và dễ tiếp cận hơn của thương hiệu, đặc biệt quan trọng trong mảng phụ kiện và thời trang casual.

Nếu phải nhận diện Moschino chỉ qua một hình ảnh, một số đặc điểm sẽ lập tức nổi bật.

Màu sắc

Moschino thường xuyên sử dụng những gam màu mạnh, có độ tương phản cao:

• đỏ
• vàng
• hồng
• xanh dương
• đen
• trắng
• vàng kim

Tuy nhiên, màu sắc thường được sử dụng như một phần của khái niệm đồ họa lớn hơn.

Kiểu chữ

Từ ngữ thường được xử lý như những yếu tố thiết kế.

Một khẩu hiệu có thể trở thành:

• họa tiết in
• logo
• túi xách
• váy đầm
• áo khoác
• một trò đùa

Logo

Moschino thường phóng đại việc nhận diện thương hiệu thay vì giấu kín nó.

Vật thể

Việc biến đổi các vật dụng thông thường thành sản phẩm xa xỉ có lẽ là một trong những dấu ấn mạnh mẽ nhất của nhà mốt.

Sự hài hước

Ngay cả khi một thiết kế của Moschino có kỹ thuật phức tạp, vẫn thường tồn tại một “điểm gây cười” về mặt thị giác.

Một cách hữu ích để thấu hiểu Moschino là so sánh triết lý của hãng với một nhà mốt xa xỉ truyền thống.

Đó là lý do tại sao việc gọi Moschino đơn thuần là một “thương hiệu xa xỉ” chưa đủ để giải thích trọn vẹn.

Moschino là một thương hiệu xa xỉ nhưng thường xuyên phê phán chính khái niệm xa xỉ.

Tầm quan trọng của Moschino vượt xa những bộ trang phục rực rỡ sắc màu.

Franco Moschino đã góp phần thiết lập ý tưởng rằng thời trang có thể hoạt động như một hình thức phê bình bằng thị giác.

Ông chứng minh rằng một nhà thiết kế có thể:

1. tham gia vào hệ thống xa xỉ;
2. đạt được thành công thương mại trong hệ thống đó;
3. và đồng thời chế giễu chính hệ thống ấy.

Đó là một ý tưởng đầy sức mạnh.

Tác phẩm của ông cũng góp phần tạo dựng một truyền thống nơi các nhà thiết kế thời trang có thể tự do pha trộn nghệ thuật, quảng cáo, văn hóa đại chúng, chính trị, chủ nghĩa tiêu dùng và sự hài hước.

Camera Nazionale della Moda Italiana mô tả Moschino là một tiếng nói phản biện trong hệ thống thời trang Ý và nhấn mạnh vai trò của ông trong việc làm cho thời trang trở nên có ý thức xã hội hơn.20

Sự phá cách của Franco Moschino không chỉ đơn thuần mang tính giải trí.

Ông cũng quan tâm đến các vấn đề xã hội, bao gồm hòa bình, nâng cao nhận thức về AIDS và các mối lo ngại về môi trường. Vào đầu thập niên 1990, ông đã phát triển các chiến dịch quảng cáo mang tính thức tỉnh xã hội và khám phá thời trang thân thiện với môi trường.21

Đây là một phần quan trọng để thấu hiểu ông: những trò đùa thường mang mục đích phê phán.

Khi Moschino làm cho một bộ trang phục trông phi lý, sự phi lý đó có thể nhắm vào:

• chủ nghĩa tiêu dùng
• sự xa xỉ thái quá
• nỗi ám ảnh về địa vị của thời trang
• quảng cáo
• văn hóa người nổi tiếng
• các quy ước xã hội

Thẩm mỹ mang tính sân khấu của Moschino khiến thương hiệu đặc biệt thu hút giới người nổi tiếng.

Các thiết kế của hãng đã xuất hiện trên nhiều nghệ sĩ lớn và nhân vật công chúng, đặc biệt là những người biểu diễn mà hình ảnh cá nhân vốn gắn liền với sự phô diễn và thử nghiệm thời trang.

Mối liên kết giữa thương hiệu và văn hóa người nổi tiếng trở nên đặc biệt bền chặt trong kỷ nguyên Jeremy Scott, khi các bộ sưu tập trên sàn diễn thường được thiết kế để tạo ra những hình ảnh dễ nhận diện ngay lập tức và có tính lan truyền cao.

Điều này giúp Moschino tương thích đặc biệt tốt với hệ sinh thái thời trang trong kỷ nguyên Instagram hiện đại.

Moschino chiếm giữ một vị trí thú vị trong làng thời trang xa xỉ.

Hãng không phải là một nhà mốt “xa xỉ thầm lặng”.

Thay vào đó, lợi thế cạnh tranh của hãng nằm ở bản sắc thị giác độc đáo.

Một người tiêu dùng mua Moschino thường mua nhiều thứ hơn là:

“một bộ trang phục xa xỉ được may đo kỹ lưỡng.”

Họ còn mua:

một thái độ dễ nhận diện.

Thái độ đó là:

vui tươi + nổi loạn + mỉa mai + quyến rũ + phi lý.

Đó là lý do Moschino duy trì được bản sắc rõ nét bất chấp những thay đổi trong bộ máy lãnh đạo sáng tạo.

Nếu phải tóm gọn toàn bộ thương hiệu trong một câu:

Moschino biến thời trang xa xỉ thành nghệ thuật pop, rồi dùng sự hài hước và mỉa mai để chất vấn tại sao thời trang xa xỉ lại tự coi mình quá nghiêm túc.

Về cơ bản, đó chính là sợi dây liên kết giữa triết lý gốc của Franco Moschino và những cách diễn giải sau này của các nhà thiết kế như Jeremy Scott, Adrian Appiolaza, và hiện tại là Loris Messina cùng Simone Rizzo.

Một cách hữu ích để nhìn nhận lịch sử thương hiệu là:

1983–1994 — Franco Moschino
🎨 Nền tảng cách mạng
Sự mỉa mai, nhại lại, Nghệ thuật Pop, phê bình xã hội, phản thời trang.

↓

1994–2013 — Rossella Jardini và giai đoạn chuyển tiếp
🧵 Bảo tồn di sản
Duy trì từ vựng thiết kế của Franco và phát triển thương mại.

↓

2013–2023 — Jeremy Scott
🍔 Sự bùng nổ văn hóa pop
Văn hóa người nổi tiếng, hoạt hình, sản phẩm tiêu dùng, kitsch cực đoan, độ phủ sóng mạng xã hội.

↓

2023 — Davide Renne
⚫ Giai đoạn chuyển tiếp vô cùng ngắn ngủi
Được bổ nhiệm nhưng qua đời trước khi kịp ra mắt bộ sưu tập.

↓

2024–Tháng 6/2026 — Adrian Appiolaza
🏛️ Lưu trữ và tái diễn giải
Sự quay trở lại với từ vựng lịch sử của Franco Moschino kết hợp cùng kỹ thuật may đo đương đại.

↓

Tháng 6/2026–nay — Loris Messina & Simone Rizzo
🔮 Thế hệ kế cận
Góc nhìn văn hóa đương đại trong nỗ lực bảo tồn truyền thống thách thức các quy ước của Moschino. Bộ sưu tập đầu tiên của họ dự kiến ra mắt vào tháng 9 năm 2026.22

Suy cho cùng, thương hiệu không được định nghĩa bởi một màu sắc, logo, phom dáng túi xách hay silhouette cụ thể nào.

Bản sắc sâu xa nhất của hãng là một phương pháp thiết kế:

Lấy một thứ quen thuộc → phóng đại nó → làm nó trở nên đẹp đẽ → làm nó trở nên lố bịch → khiến khán giả suy ngẫm về lý do tại sao nó vẫn hiệu quả.

Đó là lý do một bộ sưu tập Moschino có thể chứa đựng một chiếc váy dạ hội mang hơi hướng haute couture đặt cạnh một thiết kế lấy cảm hứng từ sản phẩm siêu thị, nhân vật hoạt hình hay vật dụng gia đình — mà tất cả vẫn toát lên tinh thần của cùng một nhà mốt.

Nguyên tắc bền vững của thương hiệu về cốt lõi là “thời trang nghiêm túc, thái độ không nghiêm túc”.

Và đó là lý do Franco Moschino vẫn là một nhân vật quan trọng trong thời trang Ý hiện đại: ông không chỉ tạo ra một nhãn hiệu thành công; ông đã biến chính sự mỉa mai thành một ngôn ngữ của thời trang xa xỉ.23

1. Moschino – Aeffe Spa
2. LA STORIA DELLA MODA ITALIANA: MOSCHINO • Camera Nazionale della Moda Italiana
3. comunicato stampa – nuova direzione creativa Moschino 21 06 26 ITA
4. Moschino, Franco, 1950-1994 (1950-1994) | ArchivesSpace Public Interface
5. Moschino, Franco – Enciclopedia – Treccani
6. Franco Moschino | Istituto Marangoni
7. Franco Moschino; Creator of Irreverent Fashion Designs – Los Angeles Times
8. Franco Moschino at 1stDibs
9. Moschino, Franco su Enciclopedia | Sapere.it
10. Aeffe
11. Meet Adrian Appiolaza, the new creative director of Moschino | Vogue
12. Moschino News, Collections, Fashion Shows, Fashion Week Reviews, and More | Vogue
13. Adrian Appiolaza Is Bringing Moschino Forward—And Riffing On Its Legendarily Mischievous Past | Vogue
14. Adrian Appiolaza lascia Moschino dopo due anni e mezzo come direttore creativo | Vogue Italia
15. THE HISTORY OF ITALIAN FASHION: MOSCHINO • Camera Nazionale della Moda Italiana
16. Moschino | TheFashionDB
17. Franco Moschino – Wikidata
18. Moschino, alla direzione creativa arrivano gli ex Sunnei, Loris Messina e Simone Rizzo | Vanity Fair Italia
19. Aeffe, Messina e Rizzo nuovi direttori creativi di Moschino – Borsa Italiana
20. Sunnei’s Loris Messina and Simone Rizzo Are Moschino’s New Creative Directors
21. Messina e Rizzo nuovi direttori creativi di Moschino – Moda – Ansa.it
22. Messina e Rizzo nuovi direttori creativi di Moschino – Moda – Ansa.it
23. Loris Messina e Simone Rizzo sono i nuovi direttori creativi di Moschino | Vogue Italia